روانشناسی در مورد ارزش بازی ها:

تحقیقات بیشماری در مورد اثرات بازی و با ارزشی اون صورت گرفته که بیشتر اونا تأکیدیه بر ارزش مثبت بازی در جنبه های جورواجور رشد کودکان مثل رشد جسمی، روانی، عاطفی، اخلاقی و شناختی، نتیجه تحقیقات ومطالعات بیشمار، اهمیت بازی و ضرورت توجه به اون رو روشن میکنه و این سوال پیش میاد که ارزش بازی چیه؟(مجیب ۱۳۷۹ ص۲۴).

ارزش تربیتی:

کودک خردسال از راه بازی کردن با نوعای جورواجور اسباب بازی­ها، موفق به شناختن شکل­ها، رنگ­ها، اندازه­ها، جنس وسایل و اهمیت اونا می­شه. کم کم که رشد می­ کنه در خیلی از بازی­ها و ورزش­ها مهارت بدست می­آورد.کشف، جمع­بیاری وسایل و بقیه شکل­های بازی در اواخر دوران کودکی اطلاعاتی رو به کودک می­دهد که اون نمی­تونه در کتاب­های مدرسه­اش پیدا کنه. کودک هنگام بازی درباره خودش، بقیه و رابطه­اش با اونا چیزی یاد می­گیرد.

ورزش

اون اندازه توانایی­های خود رو با بقیه مقایسه می­ کنه و اینطوری یه معنی روشن­تر و واقع­گرایانه­تر از خود به دست می­آورد (ایران دوست ، ۱۳۷۴).

ارزش درمانی:

بازی یه وسیلۀ درمانیه. بازی به عنوان یه کاتارسیس واسه از بین بردن انرژی سرکوب شده و زیر فشار قرار گرفته، عمل می­ کنه. در زندگی روزمره کودک نیاز داره از تشنج­هایی که به وسیله محدودیت­های محیطی به اون تحمیل می­شه رهایی یابد.

بازی به اون فرصت می­دهد که احساسات خود رو به روشی قابل قبول در اجتماع بگه و به ایشون اجازه می­­دهد انرژی تحت فشار خود رو به روشی بیرون بریزه که از نظر بقیه و کلاً اجتماع مانعی نداره. کودک از راه بازی می ­تونه احساساتی مثل ترس، ناراحتی، نگرانی و شادی خود رو اونطور که میل داره به شکل شخصیت­های دلخواهش بگه و کدورت داخلی­اش رو بزداید. به گفته آکس لین بازی درمانی براساس این حقیقت بنیاد نهاده شده که بازی وسیله طبیعی کودک واسه بیان خوده. بازی موقعیتیه که به کودک داده می­شه تا احساسات و مشکلات خود رو عرضه کنه ( منبع قبلی،ص۴۷).
مشکلات

ارزش ذهنی:

بازی دلیل می­شه که کودک نیروهای ذهنی خود رو به کار اندازد. بازی کودک رو در شناخت و کنترل محیط، کمک می­ کنه. اون رو قادر می­سازه که توانایی­هاش رو بیازماید. هم اینکه ضمن بازی یاد می­گیرد که میان واقعیت و خیال فرق بزاره. کودک به هنگام بازی به دلیل آوردن می ­پردازه، قضاوت می­ کنه، به حل مسایل می ­پردازه و در آخرً از فعالیت­های خود نتیجه­گیری می­ کنه، این فعالیت به اون کمک می­کن تا در آینده بتونه متکی به نفس، جداگونه و در حل مشکلات توانا باشه (مصلحی، عسگری، ۱۳۸۷).

ارزش اجتماعی:

فروم عقیده داره وقتی که کودک پا به میدون وجود می­نهد، از شناسایی پدیده­های دنیای خارج قاصره، بعدا کودک کم کم رشد می­ کنه و قادر به درک وسایل خارجی می­شه، اون قادر می­شه تا میان غذا و منبع جوشش اون فرق قائل شه. یکی از عوامل مؤثر در شکل­بخشی شناخت کودک در این مرحله، بازیه. یعنی به محض اون که کودک قادر به تکون دادن ارادی عضلات خود شد و اونا رو تحتِ کنترل درآورد، قادر به تماس با محیط خارجی می­شه.

فروبل عقیده داره که باید کودک رو واسه زندگانی اجتماعی تربیت کرد، چون در کودک توان بالقوه اجتماعی بودن هست و فقطً همنشینی با بقیه باعث به فعل درآمدن توان بالقوه اجتماعی کودک می­شه. اون می­افزاید که همنشینی با بقیه می ­تونه به صورت بازی انجام شه و در این هنگام بازی علاوه بر تکامل نیروهای جسمی و عقلی کودک باعث می­شه تا اون در مورد پرورش ویژگی­های اخلاقی خود هم به موفقیت­هایی نائل شه(مهجور،۱۳۸۰).

ارزش جسمی:

بازی­های توأم با فعالیت واسه تکامل رشد عضلانی کودک و ورزش دادن قسمت­های جور واجور بدنش لازمه. ً این نوع بازی­ها واسه صرف انرژی اضافی کودک هم خوبه. منافع جسمی بازی رو می­توان از راه نرمش کردن و دولا و راست شدن خیلی وقتا جور واجور در روز هم بدست آورد ولی چون کودک ارزش واقعی ورزش رو درک نمی­کنه، ممکنه علیه اون طغیان کنه و با اونقدر بی­میلی تن به انجام اون بده که هر نوع نفع احتمالی رو در مقابل «تنش عاطفی» بی­ارزش سازه (روان دوست،۱۳۷۲).

به گفته میلی چامپ، بازی به یه کودک کمک می­ کنه که به یه آدم (شخص) تبدیل شه. واسه رسیدن به این هدف، باید تعادلی میان بازی و کار کودک باشه.

مربیان در بازی

مربیان باید در رابطه با بازی کودک به نکات زیر توجه کنن:

۱-افزایش وسیله بازی

۲-دادن وقت کافی به کودک نقش دقت در زمان کمک به کودک

۳-واگذاری حق تصمیم ­گیری و انتخاب بر عهدۀ کودک

۴-تهیۀ وسایل جدید واسه کودک، تا اون بتونه بازی رو ایجاد کنه.

۵-وسایل صحنه نمایش، بهتره به صورت واقعی باشن(همون، ص۶۷)

نقش بازی در رشد کودک :

در جهان معاصر، بازی بهترین شکل فعالیت طبیعی واسه هر کودکه. در واقع بازی کردن در زندگی کودک از اهمیت زیادی بر خورداره. در جریان بازی ، نیروای روحی و جسمی کودک، یعنی دقت، حافظه، تخیل، نظم و ترتیب، تندوتیزی و مهارت و….رشد پیدا میکنن و علاوه بر اینا بازی واسه کودک محرک و انگیزه ای می شه در جهت کسب تجارب اجتماعی.

بازی وسیله طبیعی کودک واسه بیان خوده. کوک با بازی کردن، موقعیتی رو به دست می آورد تا احساسات و مشکلات خود رو عرضه کنه و یعنی بیان وجود کنه.

بدیش اینه امروزه، خیلی از والدین، حتی مربیان توجه کافی به امر رهبری بازی ندارن و یا کوک رو به حال خود وا می ذارن و یا بازی اون رو با دلسوزیای اضافی و اسباب بازیای زیاد، محدود می کنن.

پدران و مادران باید توجه داشته باشن که در مراحل جور واجور بازی روشای مختلفی در پیش گرفته شه ونیز همیشه به یاد داشته باشن که به کودک امکاناتی بدن که اون آزادانه و مبتکرانه فعالیت کنن تا استعدادهای نهفته اش به درستی شکوفا شه . فقط در این صورته که بازی می تونه باعث انگیزه، نشاط ، فعالیت، ابتکار و خلاقیت در کودکان شه.

خلاقیت

تنوع در بازیای کودکان :

در بازیای کودکان، خصیصه ای به نام تنوع ،بسیار مشاهده می شه. این موضوع به طور کامل بارزه که همه کودکان به یه روش ونوع بازی نمی کنن. تنوع در بازی کوکان می تونه به وجود اومده توسط این علل باشه :

تفاوتای فردی، نوع جنسیت، نوع محیطی که در اون پرورش پیدا کردن، موقعیت اجتماعی و اقتصادی و عامل جغرافیایی، اندازه اوقات فراغت و وضعیت وسایل و امکانات بازی.
اقتصادی

 

نکاتی چند در مورد بازیای کودکان :

واسه هر پدر و مادری وبه طور گل واسه هر فردی که انگار با کودکان سرو کار داره، دونستن و رعایت نکاتی چندکه در مورد بازیای کودکانه لازم و نیاز به نظر میاد :

  1. به بازی کودکان اهمیت بدید. چون که تموم زندگی کودک در بازی شکل واقعیت قبول می کنه.
  2. تجارب زندگی کودک از راه بازی صورت میگیره.
  3. کسب مهارتای شخصی، اجتماعی، اقتصادی.
  4. بازی واسه کودک به معنی کار حساب می شه و کار واسه اون به معنی بازی.
  5. بازی در کودکان موجب رشد و تغییر می شه.
  6. کودکان از راه بازی، خلاقیتای خود رو شکوفا میسازن.
  7. بازی دلیلی مهم و موثر در رشد و شکوفایی استعدادهای کودک هستش.
  8. بازی در تربیت احساساسات کودک خیلی موثره.
  9. بازی به کودکان امکان میده که نسبت به افراد محیط، جهان و طبیعت دور و بر خود شناخت کافی پیدا کنن

۱۰٫بازی منبع غنی آموزشی واسه کودک هستش.

۱۱٫موضوع بازی کودکان باید همیشه تلاش شه که بر گرفته از زندگی خانوادگی، کودکستان، مسافرتا ، جشنا، فرهنگ و… اونا باشه.

۱۲٫بازی خوب مثل کار خوبه. کار به معنی شرکت آدم در تولیدات اجتماعی ودر ایجاد ارزشای فرهنگی و مادی و یعنی شرکت آدم در ایجاد ارزشای اجتماعیه. اما بازی از اینجور اصولی پیروی نمی کنه و رابطه مستقیم با اهداف اجتماعی نداره ، ولی از طرف دیگه باید گفت که به طور غیر مستقیم با این اهداف در ارتباطه. یعنی آدم رو با همون فعالیت جسمی و روانی که لازمه کاره عادت میده.

در آخر به این نکته اشاره کنیم که بعضی اولیاء نسبت به بازی بچه هاشون هیچ گونه علاقه ای نشون نمی دن ، یه سری های دیگه فقط به خرید اسباب بازیای زیاد اکتفا می کنن و بعضی هم بیشتر از اندازه در بازیاشون دخالت می کنن و امکان نمی دن که کودک ، خود مسائل بازی رو حل و فصل کنه.

این جور والدین کودک رو ناگزیر میسازن که تنها حرف شنوی بزرگترا و پیرو باشن . در واقع این اولیای کوک هستن که بازی می کنن نه خود اون. یعنی با هر کسی به زبون قابل فهم اون سخن بگیم و این معنی این بیته که می گین :

چون که با کودک سرو کارت فتادپس زبون کودکی باید گشاد(دالایی،۱۳۸۴).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مراحل جور واجور بازی­های کودکان:

  • بازی­های تکی: کودک در سنین پایین، بیشتر اوقات رو به تنهایی بازی کرده و به کودکان دیگری که دور و برش باشه، توجهی نداره. حواس ایشون متوجه وسایل و چگونگی اوناس. در حدود یه­سالگی به معنی «عمل و عکس العمل» پی برده و دوست داره وسایل رو بندازه و از بقیه بخواد که وسیله رو از زمین ورداشته و به اون بدن.
  • بازی­های فردی در نزدیکی گروه: در حدود ۲ سالگی کودکان کم کم از بازی کنار بقیه لذت می­برند البته در این مقطع سنی اونا خیلی به دور و بری ها توجه ندارن و با خود مشغول بازی هستن.
  • بازی­های اجتماعی، گروهی: در حدود ۳ سالگی بیشتر کودکان تمایل پیدا می­ کنن در گروه­هایی کوچیک سه-چهار نفری بازی کنن یا بقیه در بازی اونا شرکت کنن و اونا رو در بازی خود شریک کنن، بازی کودکان در این مرحله جنبه اجتماعی و گروهی پیدا می­ کنه.

بازی­های گروهی رو می­توان به ۳ دسته تقسیم کرد:   الف- بازی­های غیرارادی «فعال»

ب- بازی­های تخیلی و تقلیدی

ج- بازی­های بیانی و صحبت­ای(مصلحی، عسگری، ۱۳۸۷).

 

 

 

  عوامل مؤثر در بازی

  • جنسیت: بازی دختران و پسران با هم فرق داره. دختران به بازی­های آروم و ساکت می­پردازند در حالی که پسران از بازی­های دارای فعالیت بدنی بیشتر لذت می­برند. دخترها بازی با عروسک رو دوست دارن در حالی که پسرها از بازی­هایی که نشون دهنده قدرت و نیروی بدنی اوناس مثل کشتی گرفتن، دویدن و توپ بازی لذت می­برند.

۲-سن: بازی خاص در هر سن واسه کودک فرق داره. مرحله اول کودکی شامل تولد تا ۳ سالگیه، بازی بیشتر انفرادیه و توجه کودک به شناسایی اندام­ها و وسایل و چگونگی به کار گیری اوناس. مرحله دوم کودکی شامل سنین سه تا هفت سالگیه. بازی­های گروهی علاوه بر بازی­های تکی مورد توجه کودک قرار می­گیرد که با در نظر گرفتن سن و جنسیت کم کم از همدیگه جدا می­شن (قاسم نژاد، ۱۳۸۸).

  • عوامل محیطی: این عامل که بستگی به ویژگی­های کودک نداره در تعیین بازی­ها نقش کلی­ای داره. مکان و فضای باز، شوق جنب و جوش رو در کودک بر می­انگیزد. اگر محل تاریک و نور، فرصت جست و خیز رو از طفل می­گیرد (مصلحی، عسگری، ۱۳۸۷).