تحقیق و پایان نامه

برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران(مطالعه موردیشهرستان کلیبر)- قسمت ۷

نمودار۴-۱: الگوی ارزیابی وانتخاب استراتژی (ماتریس عوامل داخلی وخارجیIE)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر) ……………………………………………………………………………………………………….۱۲۲
نقشه۲-۱: موقعیت جغرافیایی منطقه ارسباران…………………………………………………………………………………۸۸
نقشه۲-۲: موقعیت جغرافیایی شهرستان کلیبر………………………………………………………………………………….۸۹
فصل اول
۱
کلیات پژوهش
۱-۱- مقدمه
گردشگری یک پدیده اجتماعی و فرهنگی است که بدلیل دارابودن اهمیت اقتصادی در شهرها ومناطق سرتاسر جهان گسترش یافته است(Stephen ، ص ۳ ، ۲۰۱۰).امروزه گردشگری ومسافرت بصورت یکی از پایه های استوار نظام اقتصادجهانی درآمده است(نوابخشی، ص ۱۵،۱۳۹۲).ودر حال حاضر گردشگری یکی از ارکان اصلی توسعه در جهان بشمار می آید.بسیاری از برنامه ریزان و سیاستگذاران توسعه نیز از صنعت گردشگری به عنوان یکی از عوامل تأثیر گذاربر توسعه پایداریاد می کنند.بدون شک برخورداری از منابع و جاذبه های موجود، در پیدایش و توسعه گردشگری نقش اساسی را ایفا می کنند. بکارگیری منابع، مستلزم نگاهی همه جانبه و علمی به این مقوله می باشد. مقاصد گردشگری نیازمند مدیریت و برنامه ریزی هستند. در صورتی که برنامه ریزی و مدیریت خردمندانه ای در بهره مندی از منابع و جاذبه های گردشگری وجود نداشته باشد، زمینه های بهره مندی از این منافع کاهش می یابد ودر برخی موارد اتلاف منابع می شود(داغستانی، ۲۴، ۱۳۹۱) به همین دلیل ضروری است که پتانسیل های هر منطقه یا ناحیه یا یک نقطه جغرافیایی را شناخت و سپس برای توسعه و پایداری آن پتانسیل ها اقدام به برنامه ریزی علمی و دقیق کردمنطقه ارسباران وبویژه شهرستان کلیبرنیزدارای منابع طبیعی متنوع وبکر می باشندکه به منظور بهره برداری وحفاظت از آنها نیازمند برنامه ریزی وهدف گذاری هستند به نظرمی آید لازمه این برنامه ریزی، شناخت ویژگی های منطقه ونقاط قوت وضعف آن وتهدیدها وفرصتهای پیش روی آن می باشد، که این امربه پیمودن گامهای برنامه ریزی وتوسعه گردشگری دراین منطقه کمک می کند.
۲-۱- بیان مسئله
(مرا از این فضاهای طبیعت آزار دهنده نجات بده و به مراکز خرید بزرگ ببر)(تیموتی،ص ۱۷، ۱۳۸۸) این جمله نشاندهنده این است که صرف وجود زیبایی ها ومنابع وطبیعت نمی تواندجذابیت وبرتری وتوسعه ایجاد کند بلکه نیازمند برنامه ریزی وزمانبندی دقیق وعلمی ومنطقی است تا بتواند به یک فرصت ومحرک توسعه مبدل شود چه بسا که درصورت بی توجهی ممکن است حتی یک جنگل عظیم مورد سوء استفاده افراد سودجو قرار گرفته وزودتر از حالت طبیعی اش دچار زوال شود.
بنابرین گردشگری نیز همچون سایرپدید ه های اجتماعی نیاز به برنامه ریزی و مدیریت دارد حتی اگر یک مکان، زیبا و متنوع باشد ممکن است بدون مدیریت وبرنامه ریزی نتواند برای گردشگر جذاب باشد(تیموتی ، ص ۱۹۶، ۱۳۸۸). داشتن منابع وطبیعت زیبا ومتنوع خوب است ومی تواندمنافع عظیمی برای صنعت گردشگری بدنبال داشته باشد. بررسی ها نشان می دهد گردشگری بزرگترین فعالیت اقتصادی جهان می باشدبزرگتر از صنایع دفاع، تولیدات صنعتی، نفت و کشاورزی(معصومی، ص ۱۴، ۱۳۸۷). وحتی گردشگری به اندازه صنعت مهم بوده ودرسبد صادراتی کشورهای کمتر توسعه یافته به مراتب از جایگاه مهمتری نسبت به دیگر فعالیتهای اقتصادی همچون معدن برخوردار است. بطوری که سهم قاره آفریقا که سرشارازمعادن باارزش می باشد، از گردشگری جهانی به مراتب بیشتر از سهم متوسط جهانی است و سود آوری گردشگری بیشتر از معادن می باشد(میجل، ص ۳۰، ۱۳۹۱)ودر مواردی کارشناسان اقتصاد منطقه ای، گردشگری را بعنوان تنها عامل استقرار منابع وتوسعه مناطق کمتر توسعه یافته معرفی نموده اند(معصومی، ۱۱، ۱۳۸۷).اماگردشگری با همه این ویژگی ها ومنافعی که برای جامعه بدنبال دارد ممکن است درصورت بی توجهی وعدم برنامه ریزی به ازبین رفتن این جاذبه ها ومنابع منجر شود.وحتی ممکن است جاذبه های گردشگری به خودی خود نتواند جذاب باشد وعلاقمندان وگردشگران را به سمت خود جذب کند بلکه نیازمند توجه وتحقیق ومطالعه وبرنامه ریزی است تابصورت پایدار هم گردشگران رابه سمت خود جذب کندوهم منابع گردشگری را حفظ کند. اکوتوریسم(طبیعت گردی) یکی از انواع گردشگری است که این پتانسیل را داردتا ازطریق نظارت، اقدامات محلی واشتغال، مبادله فرهنگی،آموزش زیست محیطی، توجیه منطقه حفاظت شده و تجلیل از بازدیدکنندگان ، تهدیدات زیست محیطی را کاهش دهدوموجب پایداری محیط طبیعی و گردشگری شود وچنانچه پیش بینی شده است که این نوع گردشگری تا سال ۲۰۲۰ بیشترین گردشگران را در برخواهد داشت. در حال حاضراغلب کشورهای جهان دررقابتی تنگاتنگ و نزدیک، درپی بهره گیری ازتوانمندیهای کشورخود هستندتا بتوانند سهم بیشتری از درامد ناشی از صنعت گردشگری را به خود اختصاص دهند و با ساده ترین شکل ممکن به اشتغال زایی بپردازند. در این میان کشور ما ازلحاظ تعداد جاذبه های گردشگری جزء کشورهای اول پرجاذبه گردشگری درجهان است و ازلحاظ تنوع زیستی و تنوع جاذبه های طبیعی رتبه پنجم را درجهان دارا می باشد. ولی متاسفانه بدلیل برخی مشکلات هرگزجایگاه شایسته خود را درعرصه بین المللی گردشگری نیافته است.بطوری که در جدول رتبه بندی سالهای گذشته ازنظرپذیرش گردشگران و اخذ درامد همواره رتبه ای بالای ۶۰راداشته و ازنظرهزینه گردشگری نیزرتبه ای بعداز۴۰رادارابوده است(.معصومی،ص ۱۳۸۵،۱۲). شهرستان کلیبربه دلیل موقعیت خاص جغرافیایی ، قرارگرفتن در دل کوههای قره داغ و به علت شرایط آب و هوایی و اقلیمی متنوع، وگونه های گیاهی و جانوری و نیز دارابودن جنگلهای ارسباران و منطقه حفاظت شده ارسباران و نیز وجود رودخانه ها ی فراوان که در راس آن رودخانه مرزی ارس قرار دارد و نیز آبهای سردوگرم درمانی ونیزبدلیل همسایگی با کشورهای آذربایجان و ارمنستان وهمچنین همسایگی بادوقطب صنعتی دشت مغان ومنطقه آزاد ارس وهمچنین وجود سد بزرگ مرزی صلح و دوستی که بین سه کشور منعقد شده است وازطرف دیگر باوجود آثارتاریخی وداشتن پیشینه فرهنگی غنی ازتوان و قابلیت های بالایی جهت توسعه گردشگری و اکوتوریسم برخوردار است که می تواند به عنوان قطب گردشگری درفعالیتهای اکوتوریستی کشورمطرح شود با وجود اینکه محدوده مطالعاتی مورد نظرازنظر منابع اصلی برخوردار ازمنابع وجاذبه های غنی است اما مطالعات وتحقیقات دیگرمحققان(همچون پایان نامه ناموری چایکندی) وآمار های رسمی نشان می دهد که هنوز این منطقه نتوانسته است گردشگران بویژه گردشگران طبیعت گردی را به سمت خود جذب کند واین برای یک منطقه ای که استعداد ها وشرایط تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری را دارد، یک مسئله می باشدکه به نظرمی رسددراین حالت برنامه ریزی بتواند با هدایت منابع پشتیبان ورشد وتوسعه این منابع گامی درجهت جذب گردشگربصورت پایداربه این منطقه مؤثرواقع شود.لازمه رسیدن به این هدف تدوین برنامه ها و استراژیهاوراهبردهای علمی و منطقی است بطورکلی برنامه ریزی یک فرایند مداوم بوده وباید متناسب با تغییر شرایط، قابلیت انعطاف داشته باشدودرعین حال به اهداف اساسی توسعه دست یابد ازاین روبرنامه ریزی راهبردی به دنبال تناسب مطلوب بین سیستم و محیط آن است و تمرکزآن بیشتردرموردشناسایی و حل مسائل فوری است. رویکردبرنامه ریزی راهبردی بطورمعمول بیشتربدنبال تغییرسریع شرایط مقصد گردشگری درآینده است. با توجه به مشاهدات چندساله ومطالعات محقق ودیگر محققان که در این زمینه صورت گرفته است وبا استناد به آمارواسناد های مربوط به گردشگری در شهرستان کلیبر می توان گفت که بطور مشخص مسئله ما این است که شهرستان کلیبر با وجود استعداد ها وپتانسیل های گردشگری بویژه طبیعت گردی هنوز نتوانسته است به یک مقصد گردشگری تبدیل شود وهیچ برنامه وراهبردی به منظور بهره گیری ازپتانسیلهای طبیعی و تاریخی موجود در شهرستان جهت جذب گردشگربه این منطقه وجود ندارد از این رو تحقیق حاضربا تاکیدبربرنامه ریزی راهبردی ورویکرد پایداری، درصددتدوین راهبردهای اجرایی و مؤثربه منظورتوسعه اکوتوریسم درشهرستان کلیبروتبدیل آن به یک مقصد گردشگری واکوتوریستی می باشد.
۳-۱- اهمیت وضرورت تحقیق
چه در کشور های توسعه یافته وچه کشور های درحال توسعه گردشگری ازلحاظ اقتصادی یکی از سریعترین بخش در حال رشدویکی ازبزرگترین منبع سرمایه گذاری و اشتغال زایی می باشد.وطبق آمار سازمان گردشگری تعداد گردشگران بین المللی از ۲۵ میلیون در سال ۱۹۵۰ به ۸۴۶میلیون نفر در سال ۲۰۰۶ رسیده است وپیش بینی شده است که این تعداد در سال ۲۰۲۰به ۶/۱میلیارد نفربرسد.(stephen، ص ۳، ۲۰۱۰).گردشگری یکی ازسریعترین صنعت های درحال رشد جهان ومنبع اصلی تبادل درآمد خارجی واشتغال برای برخی ازکشورهای درحال توسعه بوده وبه طورفزاینده برمحیط طبیعی متمرکز است(سینها، ص۲۰۹، ۱۳۹۰).طبق پیش بینی یونسکو تا پایان سال ۲۰۲۰میلادی اکوتوریسم با بالاترین رشد درمقام اول ازبخشهای مختلف گردشگری قرارخواهد گرفت(فروهرمقدم، ص۱۳، ۱۳۹۱).اهمیت و عظمت گردشگری به ایجاد فرصتهای شغلی و درآمد محدود نمی گردد. در صورت برنامه ریزی و توسعه از پیش اندیشیده شده، گردشگری قادر است منافع مستقیم و غیر مستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی را ایجاد و سهم قابل توجهی را درتوسعه ایفا نماید(معصومی، ص ۲۶، ۱۳۷۹).همه گردشگران نیازمند تسهیلات وخدمات و صرف هزینه در منطقه مقصد هستند بنابرین باید برای آنان برنامه ریزی شود(ضرغام، ص ۱۶، ۱۳۸۹).به منظور استفاده از توانهای محیطی و ظرفیتهای بلا استفاده از مناطق گردشگری لازم است با ایجاد زیرساختهای مناسب، ایجاد انگیزه برای بازدید از منطقه، تعیین الویتهای توسعه، محرکهای لازم جهت ایجاد انگیزه بازدید از مقصد را فراهم آورد. چنین اقداماتی بدون توجه به ابعاد گوناگون جاذبه های بالفعل و بالقوه و تدوین برنامه های مبتنی بر الویتهای توسعه میسر نخواهد بود. با توجه به نقش وکارکردهایی که جاذبه ها در توسعه گردشگری مقاصد برعهده دارند نحوه برنامه ریزی، مدیریت و توسعه آنها از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. عدم برنامه ریزی جهت بهره برداری مستمر از منابع طبیعی، اقتصادی، فرهنگی، امکانات و تسهیلات با عث ازدست رفتن این پتانسیل ها و حتی باعث صدمات جبران نا پذیری به این صنعت و جامعه میزبان خواهد شد(داغستانی، ص۲۵، ۱۳۹۱). به همین دلیل است که در فرایند های برنامه ریزی توسعه گردشگری ملاحضه می گردد که از شناسایی جاذبه ها، تجزیه و تحلیل، تدوین سیاستها و راهبردها و ارائه راهکارهای توسعه جاذبه های گردشگری به تفضیل سخن گفته شده و به منظور دست یافتن به توسعه پایدار و همه جانبه از منابع و جاذبه ها به عنوان اساس آن یاد شده است.بطور مشخص گردشگری جدا از آثار مخربی که ممکن است داشته باشد، توسعه ورونق ورشد اقتصادی واجتماعی را به همراه دارد بنابرین اهمیت موضوع از این جهت است که ما برای اینکه بتوانیم از بار مثبت گردشگر یعنی رشد وتوسعه جامعه وجلوگیری از بار منفی گردشگری همچون تخریب منابع جذب کننده گردشگربهره بگیریم نیاز به مطالعه وبرنامه ریزی درچارچوب برنامه ریزی راهبردی برای این منطقه هستیم واز طرف دیگر اهمیت این موضوع از آنجاست که مطالعات نشان می دهد که گردشگری یک موضوع مهم و اساسی است بخصوص برای جوامع ومناطق ونواحی که دارای قابلیتها وجاذبه ها وتوانهای جذب گردشگری در آن موجود باشد ومنطقه ارسباران و بویژه شهرستان کلیبر که بیش از ۷۰ درصد این منطقه را تشکیل می دهددارای منابع طبیعی زیباومتنوع می باشد که نیازمند توجه وبرنامه ریزی به منظور هدایت گردشگران به آنجاوتوسعه گردشکری درآن و استفاده و بهره برداری از این منابع با هدف پایداری آنها می باشد تابلکه ازطریق این پتانسیل بتوان به رونق وتوسعه این منطقه کمک کرد. همچنانکه مطالعات دیگرجوامع ومناطق جذب گردشگر نشان می دهد اگربتوان از پتانسیل هاوفرصت های موجود در منطقه کلیبر براساس یک چارچوب وبرنامه مشخص استفاده کرد می توان به توسعه ورونق گردشگری و بویژه طبیعت گردی درآن امیدوار بود.توسعه گردشگری می تواند به روند رشد وتوسعه این منطقه نیزکمک قابل توجهی کند.
۴-۱- اهداف تحقیق
هدف اصلی این تحقیق بررسی قابلیتها و محدودیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبردرچارچوب رویکرد توسعه پایداروارائه راهبردهایی به منظور توسعه گردشگری واکوتوریسم شهرستان کلیبرباتوجه به پتانسیل های آن می باشد
۱-۴-۱- اهداف فرعی:
۱- شناسایی و معرفی توانمندیها و پتانسیل های اکو توریستی شهرستان کلیبر
۲- شناسایی فرصتها،تهدیدات، نقاط قوت ونقاط ضعف شهرستان دربخش های مرتبط با گردشگری و اکوتوریسم
۳- تدوین راهبردهای توسعه گردشگری پایدارومعرفی راهکارهای متناسب باقابلیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبر
۵-۱- سؤالات تحقیق
۱- شهرستان کلیبر ازچه قابلیتها وجاذبه های اکوتوریستی برخوردار است؟
۲- آیا امکانات وزیرساختهای موجود در شهرستان برای توسعه اکوتوریسم منطقه مناسب است؟
۳- فرصتها وتهدیدات، نقاط قوت وضعف شهرستان کلیبر برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری کدامند؟
۴- چگونه می توان از قابلیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبردرجهت توسعه پایدارمنطقه استفاده کرد؟
۵- با توجه به پتانسیل های گردشگری شهرستان چه راهبردهایی مناسبی برای توسعه گردشگری شهرستان کلیبر می توان ارائه داد؟
۶-۱- قلمرو زمانی ومکانی
موضوع تحقیق مربوط به شهرستان کلیبرمی باشدکه در استان آذربایجان شرقی قرار دارد.شهرستان کلیبردرشمال شرقی این استان قرارگرفته است وبه لحاظ منابع و جاذبه های طبیعی،انسانی مستعد تبدیل به یک مقصد گردشگری واکوتوریستی پایدار است ولازمه این کاربرنامه ریزی و تدوین راهبردهایی درجهت تسریع این روند است.لذا این تحقیق با این هدف درشش ماه اول وسه ماه سوم سال ۱۳۹۳انجام شده است.
۷-۱- محدودیت های تحقیق
– کمبود منابع اطلاعاتی علمی مربوط به وضعیت اکوتوریسم در منطقه مورد مطالعه
– عدم همکاری مسئولان سازمان گردشگری استان آذربایجان شرقی درارائه داده های گردشگری مربوط به منطقه
– نبود انگیزه ورغبت دربین مسئولان در جهت همکاری با محقق
– نبود اطلاعات شفاف درارتباط با گردشگران ورودی به منطقه
– ضعف آگاهی برخی مسئولان در ارتباط با گردشگری
– غافل بودن متولیان گردشگری نسبت به مسئولیتی که درقبال گردشگری دارند
– متولیان گردشگری تنها سازمان گردشگری را مسئول گردشگری می دانند
۸-۱- مرورپژوهش های انجام شده

حتما بخوانید :   تحقیق - واکاوی تجارب زیسته دانشجویان در انتخاب مسئله رساله دکتری- قسمت ۸

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

You may also like...