پایان نامه با واژه های کلیدی کارکرد خانواده

دانلود پایان نامه

مواجهه با فشارهای روان‏شناختی زندگی روزمره ایفا می‏کند؛ فشارهایی که بالقوه می‏تواند شخصیت بزرگسالان را بی‏ثبات کند. تثبیت شخصیت از حمایت عاطفی متقابلی که زوج ازدواج کرده به یکدیگر عرضه می‏کنند و نیز از نقش پدر و مادری ناشی می‏شود. در خلال فرایند تثبیت شخصیت، والدین می‏توانند از راه بازی با فرزندان خود، به (دوران) کودکی بازگردند و به این ترتیب، تنش‏ها را رفع نمایند( بستان، 1385).
  مدل فرایند کار کرد خانواده
این مدل نیز نهایتاً از طرح طبقات خانوادگی مشتق میشود. همانطور که توسط استین هاور و همکارانش ( 1984) بیان شد این مدل کار کرد خانواده را در طول شش بعد بررسی میکند که همه جز یکی شبیه به طبقات مدل مک مستر است .آنها عبارتند از ( نقل از پور قاسمی،1389).
انجام وظیفه که شبیه به حل مسئله مدل مک مستر است.2- ایفای نقش 3- ارتباط عاطفی 4-آمیزش عاطفی
5 –کنترل 6 – ارزشها وهنجارها.
این کنشها در هر یک از دو طرح بالا به طرق مشابهی مورد نظر قرار میگیرند. در هر دو فرآیند های
زیر باید وجود داشته باشد:
– شناسایی وظایفی که باید انجام گیرند.
– یکی کشف رویکردهای بدیل و انتخاب یکی.
– اقدام.
– ارزشیابی(باسنجش) نتایج و بر قراری سازگاریهای لازم.
مدل مک مستر مرحلهای اضافی نیز در فرایند حل مسئله دارد به معنی آگاه کردن هر کس که لازم است از وجود مشکل مطلع شود و راجع به آن نکاتی بداند.
دو مدل وظایف خانواده را به وظایف پایه تحولی و بحرانی تقسیم میکنند وظایف پایه شامل اموری هستند مثل تأمین خوراک، پوشاک امنیت و مراقبت بهداشتی یعنی ضروریات به قادر در جامعه .وظایف تحولی وظایفی هستند که باید برای تضمین رشد به موازات باز شدن چرخه زندگی انجام پذیرند بنا بر این مراقبت لازم برای تضمین رشد سالم یک نوزاد کاملاً از آنچه برای یک نو جوان لازم است متفاوت میباشد. خانوادهای با کار کرد خوب نسبت به نیازهایش حساس است و سازگاریهای لازم را به موازات عبور در چرخهی زندگی خانوادگی بر قرار میکند .
وظایف بحرانی مهارتها و بنهی خانواده ها را در تنگنا و گاهی اوقات فراتر از قرار میدهند ممکن است این وظایف شامل رویارویی با وقایع نامعمول و غیرمنتظر همچون مرگ عضوی از خانواده، بیماری شدید اعضای خانواده، از دست دادن شغل حادثهی طبیعی از دست دادن خانه به واسطهی آتش سوزی و…باشد.
مدل مک مستر نیز بین مشکلات ساز و برگی و عاطفی تمیز قائل میشود اولی شامل اموری مانند تأمین نا کافی خوراک پوشاک و سر پناه با تأمین ناکافی مخارج خانواده میشود، دومی متوجه احساسات است مثلاً ایجاد خصومت جدی یا عدم اطمینان بین اعضای خانواده ( نقل از پور قاسمی،1389).
نقشها
نقشها در قالب رفتارهای توصیه شده و تکراری موجود در مجموعهای از فعالیتهای دو جانبه با سایر اعضای خانواده تعریف شده است ( استین هاور و همکاران، 1984) انجام وظیفه نیازمند این است که تخصیص نقش مناسبی وجود داشته باشد و اعضای خانواده فعالیتهای خواسته شده را بر اساس تخصیص نقش انجام دهند .نقشها باید تخصیص یابند توافق صورت گیرد و به عمل در آیند. همچنین باید با یکدیگر یک پارچه گردند برای این که یک وظیفه به نحو رضایت آمیزی انجام گیرد. باید نقشها همهی آن چه که باید انجام شود در بر گیرند. در بسیاری از خانواده ها نقشهای بسیاری است که باید ایفا گردند اما به شیوهای رسمی تخصیص نمییابند بلکه بیشتر به صورت الگوهای عادتی برخی از اعضای خانوده در میآیند. البته گاهی اوقات لازم است افراد خانواده متفق شوند و روی این که چه کسی به خرید برود خانه را تمیز کند چمن بزند گربه را غذا بدهد و هر آنچه باید انجام شود و نمیشود توافق حاصل کنند .نقشها عبارتند از:
سنتی
2. اختصاصی
سنتی زمینهای مشابه کارکردهای ضروری خانواده را در بر میگیرد که قبلاً ذکر شد. در حالی که نقشهای اختصاصی اغلب جلوهای از آسیب ناسی فرد و خانوده هستند مؤلفان این مدل نیز نقش سپر بلا را به عنوان یک نقش اختصاصی متذکر میشوند.
ارتباط
ارتباط بعدی از کار کرد خانواده است که هم مد نظر مدلهای مک مستر و فرایند و هم سایر مدلهایی که به آنها خواهیم پرداخت قرار دارد. مؤلفان مک مستر بیشتر ارتباط کلامی را مد نظر قرار میدهند. نه به این خاطر اهمیت ارتباط غیر کلامی را نادیده میگیرند بلکه به خاطر مشکلات عملی سنجش و جمع آوری داده ها در زمینه رفتارهای غیرکلامی. البته مدل فرایند، ارتباط غیرکلامی با آن چه را زمینه ( پنهان) میداند مورد توجه قرار میدهد که شامل) ارتباط مجازی (ابراز شده از راه لحن صدا، حالت چهره، تماس یا عدم تماس بصری، اطوار و نوع لغاتی که به کار برده میشوند میگردد .
جنبههای انتقادی ارتباط چه کلامی و چه غیرکلامی وضوح، صراحت، و کفایت ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر، وجود و پذیرش کسانی که مخاطب قرار میگیرند است .ممکن است ارتباطات عاطفی ابراز احساسات وسیلهای باشد. مربوط به فعالیتهای روزمره یا لازم زندگی روزانه، یا بیان که نه عاطفی نه وسیلهای باشد. برای مثال بحث از موضوعات سیاسی یا نظرات مربوط به کارهای هنری .
ارتباطات روشن بر خلاف ارتباطات پوشیده عموماً مطلوب هستند حال آن که ارتباطات پوشیده که مبهم، فریبنده و سر در گم کننده هستند احتمال گیجی و تحریف شدن از سوی گیرنده را افزایش میدهند و به اضطراب میانجامند. معمولاً بهتر است ارتباطات به طور مستقیم از فرستندهی پیام به گیرنده برسد تا این که از طریق شخص ناشی انجام گیرد .وقتی پیام به طور غیر مستقیم فرستاده شود ممکن است تحریف گردد یا نفر سوم در موقعیتی مشکل قرار گیرد و بین فرستنده و گیرنده در تعارض گیر کند ( نقل از پور قاسمی،1389) .
دخالت عاطفی
دخالت عاطفی به درجه وکیفیت علاقه و نگرانی اعضای خانواده نسبت به هم مربوط است ( استین هاور و همکاران)1984به طور ایده آل خانواده نیازهای هیجانی تمام اعضایش را بر آورده میکند تا به مرحلهای از رشد برسند .بعضی از این نیازها توسط افراد خارج از خانوده بر آورده میشود. این امر به طور فزایندهای در دورهی طبیعی رشد و در مقطع نو جوانی روی میدهد .
هم مدل مک مستر و هم مدل فرایند انواع دخالت عاطفی را متمایز ساختهاند و به درجه آمیختگی اعضای خانواده با هم نظر دارند .انواع دخالت عاطفی زیر در هر دو طرح فهرست شدهاند .
الف) عدم دخالت ) یا فقدان دخالت در مدل مک مستر 🙁 اشاره به این دارد که اعضای خانواده بیشتر مثل غریبهها در خانهای بزرگ زندگی میکنند .آنها غالباً تنها هستند و کامروا نیستند .
ب (علاقه ) یا دخالت 🙁 از احساسات کاملاً رخت بر میبندد. در چنین خانوادههایی به نظر میرسد آمیختگی اعضای خانواده با یکدیگر از احساس وظیفه، نیازی در یک عضو برای کنترل عضو دیگر یا حس کنجکاوی نشات میگیرد .
ج)آمیختگی خود خواهانه : در این جا به منظور حفظ احساسات ارزشمند خویش با عضو دیگر همراه میشود نه به خاطر مراقبت یا نگرانی واقعی نسبت به وی.
د) دخالت دلسوزانه: این امر بر درک واقعی نیاز هایی که فرد با آنها دست به گریبان است مبتنی است و به پاسخ هایی می انجامد که این نیازها را بر آورده میسازد.
ه) شبکه: این اصطلاح در مدل فرایند به کار رفته است. هر چند مدل مک مستر حاوی دو طبقه است که مفهوم و مشابهی را توصیف میکند )در آمیختگی بیش از حد (و ( در آمیختگی هم زیستی) مفهوم دوم تنها در روابط به شدت مختل دیده میشود.
طبق این گفته استین هاور و همکاران (1984) انواع دخالت، آن گونه که قبلاً آمد به درجه دخالت و کیفیت آن بستگی دارد که میتواند پرورش دهنده یا مخرب باشد و هر چند روی هم رفته ما با موقعیتهای این یا آن رو به رو نیستیم، بلکه با تعداد بی شماری از متغیرهای ممکن در جهات متعدد سر و کار داریم .
طرح مک مستر بعد مجزایی به نام ( ابزار عاطفی ) دارد اما مدل فرایند این را در بعد ( دخالت عاطفی) جای میدهد حال آن که اولی صرفا جلوهای از دومی است.
کنترل
کنترل این بعد از کارکرد خانواده همانطور که در مدل فرایند آمده به)کنترل رفتار (در مدل مک مستر شباهت دارد. این بعد از تأثیرات اعضای خانواده بر یکدیگر تشکیل میشود .مدل فرایند، کار کرد حفاظتی و انطباق ای کار کرد را از هم متمایز میکند .برای نیل به این مقصود به ابزارهای کنترل رفتار اعضای خانواده نیاز است. زمانی که هر دو مدل رامد نظر قرار میدهیم، چهار سبک پایه برای کنترل رفتار به دست میآید که عبارتند از خشک، انعطاف پذیر، بی تفاوت و هرج و مرجی .
کنترل خشک قابلیت پیشبینی بالایی دارد. اما سازندگی و قابلیت سازگاری آن پایین است. این سبک ممکن است در کار کرد حفاظتی انجام وظایف و نقشهای روزانه به خوبی به کار آید اما در انطباق تغییرات از جمله وظایف رشدی که خانواده ها باید با آن روبه رو شوند کمتر موافق است .استین هاور و همکاران (1984) متذکر میشوند که جنبههای کیفری این سبک معمولاً انهدام، رفتار منفعل –پرخاشگر، کشمکش قدرت و جا بهجایی خشم را بیرون از خانواده دامن میزند.
– سبک های انعطاف، کنترل، قابل پیشبینی و سازنده هستند و میتواند به نحو مقتضی با موقعیتهای تغییر یافته انطباق حاصل کند. به نقل از استین هاور و همکارانش) 1984) این سبک به انجام وظیفه کمک میکند زیرا جوهره حمایتی و آموزشی آن اعضای خانوداه را به سوی شراکت و یکی شدن با آرمانها و نقشهای خانواده سوق میدهد. معمولاً انجام وظیفه ضعیف است و اغلب مشکلاتی در روابط وتخصیص وظایف وجود دارد.
– سبکهای بیتفاوت معمولاً قابل پیشبینی هستند اما سازندگی پایینی دارند. در خانواده های بی تفاوت همه چیز به حال خود است. تنبلی و بی سر انجامی بیش از سازمان یافتگی و عمل رواج دارد. کودکان برخاسته از این خانواده ها اغلب رفتار ناامن و توجه طلب دارند، و کنترل تکانه و انضباط ضعیفی نشان میدهند .ورود به مدرسه که همرنگی با هنجارهای خاص رفتاری را طلب میکند میتواند برای آنها مشکل زا باشد .
– سبکهای هرج و مرجی کنترل هم از لحاظ قابلیت پیشبینی هم سازندگی ضعیف هستند. این سبکها غیر قابل پیشبینیاند. از سبک خشک تا منعطف و بیتفاوت تغییر میکند، به نحوی که هیچ کس نمیداند چه چیز در انتظار است. این تغییرات بیشتر بر طبق هوس و خلق اعضای خانواده صورت میگیرند، نه بر پایهی تغییر موقعیت با نیازهای خانواده. بیثباتی و بی پایگی که مشخصهی این خانواده ها است معمولاً به عملکرد ضعیف خانواده در سایر مسائلی که ذکر کردهایم منجر میشود .
ارزشها و هنجارها
این بعد از کارکرد خانواده در مدل مک مستر جا نگرفته است. البته مدل فرایند ارزشهای مذهبی و اخلاقی خانواده که از منابع روان شناختی و اجتماعی متنوعی مشتق شدهاند، و هنجارهای آن را که آیینهی تمام نمای بود و نبود خانواده است مد نظر قرار میدهد .درک سیستمهای ارزشی خانواده ها به خصوص در درمان موفقیت آمیز موارد ارجاع شده مفید و حتی شاید ضروری باشد. نه تنها نظرات راجع به چیزهایی مثل سقط جنین، نقش زن در جامعه، وجود خدا، پذیرش یا عدم پذیرش استعمال ماری جوانا بسیار متفاوت است بلکه خانواده ها روی اموری که ممکن است نسبتا جزئی به نظر برسند اختلاف نظر دارند. این امور شامل موضوعاتی میشود .مثل آیا بچه باید ساعت خواب مشخصی داشته باشد و این وقت کی باید باشد، و مسئولیت محوله به کودکان سنین مختلف در امور خانه. این امور به نظر جزئی میتواند کانون تنش و سختی زیادی باشد، خصوصاً وقتی خانواده ها روی این موضوعات توافق ندارند ( نقل از پور قاسمی،1389) .
پیشینه پژوهش
پژوهشهای انجام شده در ایران
احمدی و همکاران (1393) درپژوهشی روی دانشآموزان پسر سال اول متوسطه تیزهوش و عادی در شهر همدان روی 350 آزمودنی دریافتند که نمره هوش هیجانی و تمام خرده مقیاسهای آن در دانش آموزان تیزهوش به طور معنیداری بالاتر از دانشآموزان عادی بود، و خودتنظیی در بعد فراشناخت میانگین تیزهوشان بیشتر از دانش آموزان عادی بود.
زارع و همکاران (1392) پژوهشی تحت عنوان تأثیر نقشه مفهومی بر پیشرفت تحصیلی و خود تنظیمی سطوح بالای یادگیری در درس فیزیک انجام دادند. در این تحقیق روش نمونهگیری به صورت خوشهای تصادفی انجام شد. یافتهها نشان داد که نقشه مفهومی تأثیر معناداری بر پیشرفت تحصیلی و افزایش خود تنظیمی در سطوح بالای یادگیری در درس فیزیک دارد. باتوجه به نتایج پژوهش حاضر، به کارگیری نقشه مفهومی در آموزش درس فیزیک میتواند بر پیشرفت تحصیلی و خود تنظیمی سطوح بالای یادگیری تأثیر مثبت داشته باشد.
ابراهیمی قیری (1392) درپژوهشی393دانش آموز (195تیزهوش 198عادی) بصورت نمونهگیری خوشهای از دبیرستانهای شیراز انجام داد و نتایج تحلیلی t مستقل نشان دادکه انگیزش تحصیلی بیرونی و درونی و امید تحصیلی در دانش آموزان عادی بیشتر از تیزهوشان بود ولی در بعد فقدان انگیزش تفاوتی باهم نداشتند.
محمدپورپیرعلیدهی (1391) درپژوهی باعنوان مقایسه خودتنظیمی و تاب آوری در دانش آموزان تیزهوش و عادی برروی300نفر دانشآموز تیزهوش و عادی دوره متوسطه شهر بندرعباس نشان داد که بین میزان خودتنظیمی دانش آموزان تیزهوش و عادی تفاوت وجود دارد بدین گونه که عادیها از خودتنظیمی بالاتری برخوردارند و بین خودتنظیمی و تاب آوری در دختران و پسران تیزهوش و عادی تفاوت مشاهده نشد.
سامانی و حسینی (1391) در پژوهشی تحت عنوان ارتباط ابعاد کارکرد خانواده و خودتنظیمی فرزندان بر روی 397نفر از دانش آموزان پایه سوم دبیرستان شهر شیراز دریافتند که پاسخدهی عاطفی پیشبینی کننده فراشناخت فرزندان بود و نقشها قابلیت پیشبینی شناخت فرزندان را دارد و همچنین کارکرد هیجانی خانواده پیشبینی کننده انگیزه فرزندان است.
سواری و نیسی (1391 ) در پژوهشی تحت عنوان ارتباط خودتنظیمی و خود اثربخشی با گرایش به تکالیف درسی دریافتند که بین خود تنظیمی وخود اثربخشی با گرایش به تکالیف درسی همبستگی مثبت معنا داری وجود دارد.
حسینی (1391) در یک تحقیق خود تحت عنوان بررسی ارتباط ابعاد کارکرد خانواده و خودتنظیمی فرزندان نشان داد که پاسخدهی عاطفی پیشبینی کننده فراشناخت فرزندان بود و نقشها قابلیت پیشبینی شناخت فرزندان را دارد. همچنین کارکرد هیجانی خانواده پیش بینی کننده انگیزش فرزندان است.
صادقی (1391 ) در پژوهش خود تحت عنوان تعیین نقش کارکرد خانواده بر خودتنظیمی و خودکارآمدی دانش آموزان مقطع راهنمایی شهر کرمانشاه نشان داد که بین خودکارآمدی فرزندان معلمان تربیت بدنی و خودکارآمدی فرزندان رشته های غیر از آن تفاوت معناداری وجود دارد. ولی بین خودتنظیمی فرزندان معلمان تربیت بدنی و خودتنظیمی فرزندان رشته های غیر از تربیت بدنی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
قریشی (1391) در پژوهشی باعنوان مقایسه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و باورهای انگیزشی فرزندان در گونه های مختلف خانواده براساس مدل فرایند برروی 308 نفر دانش آموز دبیرستانی شیراز

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه روانشناسی درباره : پیشرفت تحصیلی

Author: مدیر سایت

دیدگاهتان را بنویسید