منابع پایان نامه ارشد درمورد اضافه وزن، نرم افزار

ID =غلظت مارکر در جیره
AF =غلظت ماده مغذی در محتویات ایلئومی
IF =غلظت مارکر در محتویات ایلئومی
AD =غلظت ماده مغذی در جیره
3-10-11- اندازه گیری ابعاد پرزهای روده کوچک و عمق کریپتها
از نمونههای روده‌ تثبیت شده قطعاتی به ابعاد 2 سانتیمتر مربع تهیه و به کمک یک کارد ظریف با دقت لایه‌ مخاطی را از لایه‌ نازک زیر مخاط جدا میکنیم و به مدت 3 دقیقه در محلول رنگ آمیزی PAS قرار داده شد. پس از شستشو با آب مقطر لایه‌ مخاطی بر روی پلیت حاوی پارافین جامد با کمک سوزن مهار گردید. با توجه به این که در پرندگان پرزها به صورت ردیفی قرار گرفتهاند به راحتی میتوان از فاصله‌ میان دو ردیف پرز برش انجام داد و نهایتاً قطعاتی که یک ردیف پرز هستند را بدست آورد. ردیفهای برش خورده به کمک یک پنس ظریف روی اسلاید میکروسکپی قرار داده شد و روی آنها یک قطره گلیسرین ریخته و روی برشها با لامل پوشانده شد.
نمونه در زیر میکروسکپ با درشت نمایی 100 برابر بررسی شد. برای اندازه گیری ابعاد یکی از عدسیهای میکروسکپ به گراتیکول مجهز شد. سپس طول (از راس پرز تا قاعده‌ آن)، عرض پرز (در محل قاعده پرز)،‌ عمق کریپت (از قاعده‌ پرز تا انتهای غدد) با انطباق گراتیکول بر ناحیه‌ مورد نظر اندازهگیری شد (شکل 3-1) (برادلی و همکاران، 1994). نهایتاً مقادیر یادداشت شده بر اساس کالیبراسیون انجام شده با استفاده از اسلاید میلیمتری مدرج، به میلیمتر تبدیل شد. در هر نمونه 15 پرز مورد اندازه گیری قرار گرفت و متوسط آنها برای تجزیه آماری استفاده شد.
شکل3-1- تهیه برش از لایه مخاطی روده کوچک
3-10-12- محلول رنگ آمیزی PAS113
برای تهیه این رنگ یک گرم فوشین بازی در 200 میلی لیتر آب مقطر حل و محلول تا نزدیک نقطه جوش حرارت داده شد. پس از خنک شدن آن، 2 گرم پتاسیم متابی سولفیت و 10 میلی لیتر اسیدکلریدریک نرمال به آن اضافه شد. این محلول میبایستی به مدت 24 ساعت در محلی به حالت ساکن قرار داده شود تا اینکه بی رنگ گردد. در مرحله بعد 5/0 گرم زغال فعال به آن افزوده و به مدت یک دقیقه تکان داده شد. سپس محلول فوق از کاغذ صافی عبور داده شد تا اینکه محلول بی رنگ شد. در زمان استفاده، مقدار لازم از آن در ظرفی ریخته و چند قطره فرمالین 10 درصد به آن اضافه شد. محلول پس از چند لحظه به رنگ بنفش در میآید، که برای رنگ آمیزی به کار میرفت.
3-11- مدل آماری طرح
آزمایش اول و دوم در قالب طرح کاملاً تصادفی، با شش تیمار و چهار تکرار برای هر تیمار انجام شد. مدل آماری طرح به صورت زیر بود:
Ti+ eij Yij = µ +
در این مدل: Yij = مقدار هر مشاهده، µ = میانگین جمعیت، Ti = اثر تیمار i ام، و eij = اثر خطای آزمایش می باشد. کلیه محاسبات آماری با استفاده از نرم افزار SAS (1990) انجام گشته و در مواردی که تجزیه واریانس اختلاف معنی داری را بین گروهها مشخص مینمود برای تعیین چگونگی تفاوتها از آزمون مقایسات میانگین به روش آزمون چند دامنهای دانکن استفاده گردید.
فصل 4
نتایج و بحث
آزمایش اول
4-1- عملکرد جوجههای گوشتی
اثر گروههای آزمایشی بر میانگین افزایش وزن بدن جوجههای گوشتی در جدول 4-1آورده شده است. نتایج نشان داد که جوجههای تغذیه شده با جیرههای حاوی 20 درصد چای کامبوچا در دورههای مختلف پرورشی وزن بدن بالاتری نسبت به گروه شاهد داشتند. همچنین استفاده از سطوح 10 و 15 درصد کامبوچا نیز در دوره پایانی سبب افزایش معنیدار وزن بدن در این گروهها نسبت به گروه شاهد گردید (p<0/05). علاوه براین، در کل دوره پرورش جوجههایی که سطوح 10 و 20 درصد کامبوچا را دریافت کرده بودند از وزن بدن بالاتری نسبت به گروه شاهد برخوردار بودند (01/0>p). در این آزمایش جوجههای تغذیه شده با چای سبز از لحاظ وزنی، تفاوت معنیداری با گروه شاهد نداشتند. آزمایشات انجام شده توسط سیورز و همکاران (1995) نشان داد کامبوچا در تنظیم میکروفلور روده ، تقویت سلول، یکنواخت کردن متابولیسم وکمک به نگه داشتن pH وتعادل اسید و باز بدن تأثیر دارد. به نظر میرسد ال-لاکتات موجود در چای کامبوچا بر عمل سیستم هضمی بسیار مهم باشد (مال باس و همکاران2000). غلظت اسید استیک در چای کامبوچا 10 گرم در هر لیتر است (استینک روس و همکاران، 1996)، که البته در صورت ادامه داشتن فرآیند تخمیر به بیش از 30 روز ممکن است به سطح بیش از 30 گرم در هر لیتربرسد (والنتین و همکاران، 1928). گلوکورونیک نیز به میزان قابل توجهی (درحدود 20 گرم در هر لیتر) در چای کامبوچا وجود دارد (پترو، 1996).
همراه با افزایش اسیدهای آلی در طول فرآیند تخمیر مقدار pH کامبوچاکاهش مییابد (بلانک، 1996؛ رایسس و همکاران 1994؛ سیورس و همکاران، 1995). اسیدی نمودن جیره (از طریق اضافه نمودن چای کامبوچا)، سبب مهار باکتریهای رودهای که با میزبان برای مواد مغذی رقابت میکنند و کاهش متابولیتهای سمی باکتریایی مانند آمونیاک و آمینها گردیده و بنابراین سبب بهبود افزایش وزن بدن حیوان میزبان میگردد (تامپسون و هینتون، 1997).
بدلیل حضور مجموعه همزیستی از باکتریها و مخمرها این محلول دارای خاصیت پروبیوتیکی میباشد. بر اساس مطالعه فیورامونتی و همکاران (2003)، استفاده از پروبیوتیک باعث تحریک اشتها در حیوان میزبان، بهبود تعادل فلور میکروبی روده، ساخت ویتامینها، تحریک سیستم ایمنی، تحریک تولید لاکتات و اسیدهای چرب فرار، هضم کربوهیدرات‌های غیر قابل هضم، کاهش pH و ترشح باکتریوسین، رقابت با دیگر میکروبها و چسبیدن به جایگاه جذب در روده میگردند. بطوریکه در این آزمایش نیز اضافه نمودن چای کامبوچا بویژه به میزان 20 درصد سبب افزایش معنی دارمصرف خوراک گردید و لذا بدنبال آن میزان اضافه وزن نیز تحت تأثیر قرارگرفت. همچنین این فرآورده تخمیری حاوی ترکیبات پلی فنولی ازجمله تانن میباشد. تاننها با افزایش جریان پروتئینها به دوازدهه، باعث بهبود قابلیت هضم کلی آمینو اسیدها میشوند، البته ضریب قابلیت هضم کاهش مییابد (موپانگوا و همکاران، 2003).
یافتههای حاصل از استفاده چای سبز در این آزمایش با نتایج پانجا (2005) مطابقت داشت. در آزمایش پانجا استفاده از سطوح 0، 5/0، 1، 5/1 و 2 درصد چای چینی در جیره غذایی جوجههای گوشتی اثر معنیدار بر وزن بدن نداشت. هرچند درآزمایشات کانکو و همکاران (2001) و عبدالحی بیسواس و واکیتا (2001) استفاده از سطوح مختلف برگ سبز چای به طور معنیداری وزن بدن را کاهش داد. به نظر میرسد یکی از عوامل مؤثر بر این روند، حجیم بودن جیرههای غذایی حاوی این ماده و به دنبال آن کاهش مصرف غذا و میزان اضافه وزن روزانه باشد (رحمانی و همکاران، 2008). علاوه براین، بالا بودن غلظت پلی فنولهای (گراهام، 2000) موجود در برگ چای از جمله تانن (حدود 8/9 درصد) میتواند به واسطه تشکیل پیوند با مواد مغذی مختلف بخصوص پروتئینها و همچنین آنزیمهای گوارشی مؤثر بر آنها، اثر منفی بر مصرف خوراک داشته باشد و قابلت هضم و قابلت دسترسی این مواد را برای حیوان کاهش دهد (عبدالحی بیسواس و واکیتا، 2001). بطوری که در این آزمایش نیز استفاده از پودر چای سبز در مقایسه با چای کامبوچا سبب کاهش مصرف خوراک شد که در وزن بدن جوجه این مسئله منعکس شد.
طبق نتایج جدول 4-2، استفاده از چای کامبوچا در سطوح 10 و 20 درصد درجیره جوجههای گوشتی سبب افزایش معنیداری در مصرف خوراک در دوره آغازین شد (p<0/01). همچنین استفاده از 20 درصد چای کامبوچا اثر معنیداری بر مصرف خوراک در دوره پایانی (p<0/05) وکل دوره (p<0/01) در مقایسه با گروه شاهد داشت. گروههای تغذیه شده با سطوح 10 و 15 درصد کامبوچا در دوره پایانی به طورغیرمعنیداری در مقایسه با گروه شاهد مصرف خوراک بالاتری داشتند. اگرچه مصرف خوراک در جوجههای تغذیه شده با چای سبز در تمامی دورههای پرورشی تفاوت معنیداری با گروه شاهد نداشت. نتایج جدول 4-3 نشان میدهد استفاده از چای کامبوچا و چای سبز در جیره طیور گوشتی اثر معنیداری روی ضریب تبدیل در تمامی دورههای پرورشی نداشت.که این مسأله می تواند ناشی از افزایش متناسب وزن بدن با مصرف خوراک جوجه ها باشد. هرچند استفاده از چای کامبوچا در تمامی گروه ها بهبود ضریب تبدیل را در پی داشت. چای کامبوچا حاوی آنزیمهای هضم کننده قندی نظیر آمیلاز، لاکتاز و اینورتاز بوده، این مجموعهء آنزیمهای کامبوچا در افزایش بازدهی هضم و جذب موادغذایی نقش دارند (یوسفی و همکاران، 1378). نتایج بدست آمده فوق با یافتههای پانجا (2005) مطابقت داشت. ولی این نتایج با یافتههای کانکو و همکاران (2001)، پانجا (2005) و رحمانی و همکاران (2008) در تناقض بود. بطوریکه در آزمایش رحمانی و همکاران (2008) استفاده از پودر برگ سبز چای در جیره غذایی بخصوص در سطح بالاتر از 5/0 درصد یک روند کاهشی معنیداری در مصرف خوراک و افزایش ضریب تبدیل نسبت به گروه شاهد ایجاد نمود. یکی از عوامل قابل بررسی، غیر فعال شدن آنزیمهای گوارشی مترشحه توسط مواد ضدتغذیهای موجود در برگ سبز چای از جمله ترکیبات فنلی میباشد. بدین ترتیب با افزایش میزان ترشح آنزیمهای گوارشی، عدم کارایی آنها، کاهش قابلیت هضم و جذب مواد مغذی موجود در جیرههای غذایی حاوی برگ سبز چای و همچنین کاهش مصرف خوراک و افزایش ضریب تبدیل جوجهها را به دنبال داشته است (رحمانی و همکاران، 2008). جدول4-1- مقایسه میانگینهای افزایش وزن بدن جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی افزایش وزن (گرم/پرنده) سن (روز) 42-0 42-21 21-0 گروههای آزمایشی 2423/59c 1810/34b 613/25b شاهد 2538/80bc 1934/35ab 604/17b کامبوچا 5 درصد 2640/19ab 2021/41a 618/79b کامبوچا 10 درصد 2578/26abc 1989/11a 589/14b کامبوچا 15 درصد 2729/87a 2061/02a 668/85a کامبوچا 20 درصد 2404/96c 1822/35b 582/62b چای سبز 1 درصد 30/11 25/79 8/06 SEM ?? ? ? معنی داری ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. جدول4-2- مقایسه میانگینهای مصرف خوراک جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی مصرف خوراک (گرم/پرنده) سن (روز) گروههای آزمایشی 21-0 42-21 42-0 شاهد 858/8b 3833/55bc 4692/02c کامبوچا 5 درصد 844/93b 3826/30bc 4671/23c کامبوچا 10 درصد 916/25a 4017/88ab 4934/13ab کامبوچا 15 درصد 858/47b 3916/92abc 4767/08bc کامبوچا 20 درصد 912/29a 4102/96a 5015/24a چای سبز 1 درصد 828/87b 3765/66c 4594/53c SEM 8/81 33/00 39/88 معنی داری ?? ? ?? ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. جدول4-3- مقایسه میانگینهای ضریب تبدیل غذایی جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی ضریب تبدیل غذایی (گرم/گرم) سن (روز) گروههای آزمایشی 21-0 42-21 42-0 شاهد 1/40 2/11 1/93 کامبوچا 5 درصد 1/39 1/98 1/84 کامبوچا 10 درصد 1/48 1/99 1/87 کامبوچا 15 درصد 1/44 1/97 1/84 کامبوچا 20 درصد 1/36 1/99 1/83 چای سبز 1 درصد 1/42 2/06 1/91 SEM 0/012 0/019 0/014 معنی داری ns ns ns ns- اختلاف معنی دار نیست. 4-2- پارامترهای خونی اثر گروههای آزمایشی بر سطوح کلسترول، HDL، LDL، تری گلیسیرید و گلوکز خون جوجههای گوشتی در جدول 4-4 آمده است. بر طبق نتایج حاصل، استفاده از چای سبز در این آزمایش به طور معنیداری سطوح کلسترول (p<0/05) وتری گلیسیرید (p<0/01) خون را نسبت به گروه شاهد پایین آورد. سطح کلسترول خون جوجههای تغذیه شده با 20 درصد چای کامبوچا بالاتر از گروه شاهد قرار داشت، اگرچه به لحاظ آماری معنی دار نبود. سطح HDL خون جوجهها در بین تمام گروههای آزمایشی تفاوت معنیداری نداشت. سطح 10 درصد کامبوچا به طور غیر معنیداری سبب کاهش سطوح کلسترول و تری گلیسیرید نسبت به گروه شاهدشد. همچنین در این آزمایش استفاده ازسطوح 15 و 20 درصد کامبوچا تری گلیسیرید خون را به طور معنیداری نسبت به گروه شاهد پایین آورد (p<0/01). اگرچه در این آزمایش سطح گلوکز خون در بین تیمارهای آزمایشی تفاوت آماری معنی داری نداشت. نتایج این آزمایش با یافتههای محققین دیگر که نشان دادند استفاده از چای سبز در جیره جوجههای گوشتی سبب کاهش کلسترول و لیپوپروتئینهای خون میگردد مطابقت داشت (پانجا و همکاران، 2005؛ آلن و همکاران، 1998). مطالعات مدلهای حیوانی نشان داد، کاتشینها باعث مهار جذب تودهای کلسترول میشوند. بطوریکه در آزمایش ماراماتسو و همکاران (1986) اپی کاتشین چای سبز باعث افزایش دفع کلسترول و لیپید تام در موشهای تغذیه شده با رژیم غذایی با کلسترول بالا گردید. یانگ و کو (1997) نشان دادند که چای سبز چینی حاوی مقادیر بالاتری از اپی گالوکاتشین گالات نسبت به دیگر چایها میباشد، که به طور مؤثری سبب کاهش سطح سرمی کلسترول در موش میشود. در مطالعه دیگری نشان داده شد که اپی گالوکاتشین گالات نمیتواند سنتز کلسترول را مهار کند، ولی باعث کاهش جذب رودهای کلسترول میشود (چی ساکا و همکاران، 1998). چندین مطالعه در مدلهای حیوانی نشان داده است که کاتشینهای چای سبز روی جذب چربی تأثیر گذار است. بطوریکه موشهای تغذیه شده با کاتشینهای چای سبز، افزایش قابل توجهی در دفع کلسترول و لیپید تام از طریق مدفوع، در مقایسه با گروه شاهد از خود نشان دادند (چان و همکاران، 1999؛ ایکدا و همکاران، 1992؛ موراماتسو و همکاران، 1986). علاوه براین، مطالعات روی سلول و حیوان نشان داد که فسفولیپاز A2 پانکراس (PLA2) برای سهولت هضم و جذب لیپیدها مهم است. هیدرولیز فسفاتیدیل کولین توسط PLA2 پانکراس برای جذب مؤثر اسیدهای چرب، کلسترول و دیگر لیپیدهای هیدروفوبیک لازم است (بورگ استرفم و همکاران، 1980؛ هومن و همکاران، 1998). اپی گالوکاتشین گالات از طریق مهار فعالیت PLA2 پانکراس در فرآیند هیدرولیز رودهای فسفاتیدیل کولین اختلال ایجاد نموده و کاهش جذب لیپیدها را شدت میبخشد (لاین و همکاران، 1998). علاوه براین، کاربرد 4-1 درصد چای سبز بصورت آشامیدنی در رتهای تغذیه شده با جیره حاوی 1 درصد کلسترول اثر معنیداری روی فعالیت آنزیمهای کبدی متابولیزم کننده لیپید (3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A reductase،cholesterol 7?-hydroxylase ) و سنتز اسیدهای چرب نداشت، اگرچه به طور واضحی دفع مدفوعی کلسترول و اسیدهای صفراوی را افزایش داد (یانگ و همکاران، 2000). از آنجائیکه چای سبز در تهیه محلول کامبوچا مورد استفاده قرار میگیرد، میتوان بهبود در سطح کلسترول، HDL و تری گلیسیرید را در ارتباط با اثرات ترکیبات موجود در چای سبز دانست. شاید بتوان اثر چای کامبوچا روی لیپوپروتئینهای خون را مرتبط با خاصیت پروبیوتیکی چای کامبوچا دانست. زیرا یکی از تأثیرات مهم پروبیوتیکها کاهش قابلیت جذب اسیدهای صفراوی از طریق روده است، چون آنها را به ترکیباتی تبدیل میکنند که در روده غیر قابل جذب شده و با مدفوع دفع شده و اثر بارزی در کاهش کلسترول پلاسما دارد. جدول4-4- مقایسه میانگین فراسنجههای خونی جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی گروههای آزمایشی کلسترول (mg/dl) HDL (mg/dl) تری گلیسیرید (mg/dl) گلوکز (mg/dl) شاهد 25/135ab 96/50 106/50a 251/50 کامبوچا 5 درصد 75/122bc 90/75 91/50abc 247/50 کامبوچا 10 درصد 25/123bc 84/25 96/75ab 264/00 کامبوچا 15 درصد 50/125bc 97/75 62/75bdc 267/50 کامبوچا 20 درصد 75/135a 98/25 65/50dc 260/50 چای سبز 1 درصد 50/120c 88/75 58/00d 255/75 SEM 05/2 1/81 5/33 64/4 معنی داری ? ns ?? ns ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-3- وزن نسبی اندمهای گوارشی درسن 42 روزگی دادههای جدول 4-5 نشان داد، به استثناء وزن نسبی پانکراس، گروههای آزمایشی تأثیری روی وزن نسبی ارگانها نداشتند. در این آزمایش وزن نسبی پانکراس در گروه چای سبز در مقایسه با دیگر گروههای آزمایشی در سطح بالاتری قرار داشت و به لحاظ آماری معنیدار بود (p<0/05). علاوه براین، چربی محوطه بطنی بطور نسبی در گروهی که چای سبز دریافت کرده بودند نسبت به سایر گروههای آزمایشی از سطح پایینتری برخوردار بود. یکی از علل افزایش اندازه یا هایپرتروفی لوزالمعده میتواند مرتبط به افزایش شدید فعالیت ترشحی در نتیجه غیر فعال شدن آنزیمهای گوارشی مترشحه از این بافت توسط مواد ضدتغذیهای موجود در برگ سبز چای از جمله ترکیبات فنلی باشد (رحمانی و همکاران، 2008). مشخص شده است که چندین آنزیم نظیر تریپسیناز، پروکسیداز، تریپسین (هانگ و همکاران، 2004)، دکربوکسیلاز (برتولدای و همکاران، 2001)، اسکولین اپوکسیداز (ابی و همکاران، 2000) و ریبونوکلاز (قوش و همکاران، 2004) توسط پلی فنولهای چای دناتوره میشوند. کانکو و همکاران (2005) نشان دادند که استفاده از 5/2 درصد پودر چای سبز ژاپنی در جیره جوجههای گوشتی از سن 3 تا 8 هفتگی وزن لاشه و وزن چربی محوطه شکمی را نسبت به گروه شاهد کاهش میدهد. کاهش چربی لاشه میتواند مربوط به اثر مهاری پودر چای سبز روی خوراک مصرفی باشد، که این امر سبب کاهش لیپوژنسیس کبدی و تجمع چربی در بافت چربی و ماهیچهای میشود (سادون و لکلرککیو، 1983). در مطالعات اوانس و همکاران (1992) نشان داده شد که سطح بالای کاتشین موجود در چای سبز اثر مهارکنندگی روی جذب لیپیدهای غذایی دارد. در نتیجه از تجمع بیش از اندازه لیپید در کبد و دیگر بافتها جلوگیری میکند. بطوریکه در آزمایش حاضر نیز مصرف خوراک و وزن بدن پایین تر جوجه های تغذیه شده با چای سبز می تواند در تأیید مطالب فوق الذکر باشد. از طرف دیگر فعالیت و وزن متعادل لوزالمعده جوجه های تغذیه شده با چای کامبوچا می تواند در تأیید فعالیت های هضم و جذبی بهتر این جوجه ها و در نتیجه تحریک اشتها و مصرف خوراک بیشتر و بهبود وزن بدن آنان باشد، که این حالت بویژه برای سطح 20 درصد چای کامبوچا مشهود است. جدول4-5- مقایسه میانگین وزن نسبی اجزاء لاشه جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی پارامتر(درصد) گروههای آزمایشی لاشه کبد طحال پانکراس چربی محوطه بطنی بورس سنگدان شاهد 61/82 2/29 0/103 0/192ab 1/79 0/168 1/39 کامبوچا 5 درصد 62/98 2/02 0/092 0/173b 1/51 0/152 1/15 کامبوچا 10 درصد 63/39 2/00 0/085 0/179b 1/75 0/171 1/18 کامبوچا 15 درصد 62/66 2/01 0/091 0/190ab 1/76 0/177 1/22 کامبوچا 20 درصد 60/27 2/11 0/098 0/170b 1/70 0/182 1/11 چای سبز 1 درصد 61/31 1/95 0/077 0/225a 1/20 0/165 1/09 SEM 0/546 0/049 0/004 0/004 0/11 0/008 0/034 معنی داری ns ns ns ? ns ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-4- نتیجه گیری: - افزودن سطوح 10 و 20 درصد کامبوچا در این آزمایش بهبود عملکرد جوجهها را در پی داشت. - استفاده از سطح 1 درصد چای سبز به طور معنی داری سطوح کلسترول و تری گلیسیرید خون را پایین آورد. - کاربرد سطح 1 درصد چای سبز باعث افزایش وزن و هیپرتوفی پانکراس در جوجههای تغذیه شده گردید. آزمایش دوم 4-5- عملکرد جوجههای گوشتی 4-5-1- وزن بدن گروههای آزمایشی این تحقیق را گروههای شاهد، آنتی بیوتیک، پروبیوتیک، پری بیوتیک، چای کامبوچا و چای سبز شامل میشود. جدول 4-6 اثر گروههای آزمایشی بر میانگین وزن بدن جوجههای گوشتی در سنین مختلف را نشان میدهد. طبق نتایج بدست آمده بین گروههای آزمایشی در فواصل زمانی 7-0، 21-14، 28-21 و 42-35 روزگی به لحاظ افزایش وزن بدن اختلاف معنیداری مشاهده نگردید. اما در سن 14-7 روزگی افزایش وزن بدن در جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک بطور معنیداری در مقایسه با دیگر گروهها در سطح بالاتری قرار داشت (p<0/05). افزایش وزن بدن در دوره آغازین در گروه آنتی بیوتیک بطور معنیداری نسبت به گروههای شاهد و پروبیوتیک و چای سبز بهبود نشان داد (p<0/05). اگرچه این تفاوت با گروههای پری بیوتیک و چای کامبوچا معنیدار نبود. جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک، پری بیوتیک، چای کامبوچا افزایش وزن بدن بالاتری در مقایسه با گروههای شاهد و چای سبز در سن 35-28 روزگی از خود نشان دادند (p<0/01). همچنین، گروه پروبیوتیک بطور غیر معنیداری نسبت به گروه شاهد و بطور معنیداری در مقایسه با گروه چای سبز افزایش وزن بدن را بهبود بخشید. گروههایی که آنتی بیوتیک و کامبوچا دریافت کرده بودند در دوره پایانی بطور معنیداری از افزایش وزن بدن بالاتری در مقایسه با گروههای شاهد و چای سبز برخوردار بودند (p<0/01). هرچند این اختلاف با پروبیوتیک و پری بیوتیک معنیدار نبود. در کل دوره نیز جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک و چای کامبوچا بطور معنیداری افزایش وزن بدن بالاتری در مقایسه با گروه شاهد و چای سبز داشتند (p<0/01). اگرچه، گروههای تغذیه شده با پروبیوتیک و پری بیوتیک نیز بطور غیر معنیداری نسبت به گروههای شاهد و چای سبز بهبود در میانگین افزایش وزن بدن نشان دادند. همچنین گروه چای سبز بطور غیر معنیداری در مقایسه با گروه شاهد از میانگین افزایش وزن پایینتری برخوردار بود. نتایج این آزمایش با یافتههای محققین دیگر که نشان دادند استفاده از آنتی بیوتیک در جیره جوجههای گوشتی سبب بهبود افزایش وزن میگردد مطابقت داشت. (بافوندو و همکاران، 2003؛ فرکت، 2004). علت تأثیر مثبت مصرف آنتیبیوتیکها بر عملکرد طیور را میتوان به افزایش مصرف غذا (لسون، 1984)، افزایش ابقای چربی جیره غذایی که منجر به افزایش انرژی قابل متابولیسم ظاهری میگردد (بارتوو، 1992)، بهبود کارایی جذب مواد مغذی انرژیزا (نلسون و همکاران، 1963) و افزایش به کارگیری پروتئین جیره نسبت داد. علاوه براین آنتی بیوتیک و پروبیوتیک، کلستریدیوم پرفرژنس که باعث عفونت نکروتیک رودهای و کاهش وزن بدن میشود را از بین میبرد (هوفاکر و همکاران، 1998). همچنین سایر باکتریها از جمله سالمونلاها و کلی باسیلها نیز با تشکیل کلنی در دستگاه گوارش طیور، حتی بدون ایجاد بیماری، سبب کاهش رشد میشوند. بنابراین استفاده از آنتی بیوتیکها و پروبیوتیکها با از بین بردن و حذف باکتریهای مضر از دستگاه گوارش، حتی در زمان سلامتی پرنده نیز سبب افزایش جذب مواد مغذی و افزایش وزن بدن میگردند (نهشان و همکاران، 1994). علاوه براین با استفاده از آنتیبیوتیک و پروبیوتیک تجزیه میکروبی پروتئینها به آمونیاک و فعالیت آنزیم اورهآز در روده کاهش مییابد و به این ترتیب، کارایی مصرف پروتئین در حیوان افزایش مییابد که در نتیجه باعث افزایش رشد حیوان میگردد. همچنین پروبیوتیکها با افزایش و توسعه ویلیهای روده و آنتی بیوتیکها با تغییر فلورمیکروبی روده و کند کردن حرکات آن موجب افزایش جذب پروتئینها، چربیها و کربوهیدراتها و در نتیجه افزایش سرعت رشد حیوان میشود (کارا اقلو و دورداگ، 2005). میکروارگانیسمهای مضر باعث میشوند که سیستم ایمنی پرنده تحریک شود و در نتیجه به جای اینکه مواد مغذی در جهت ساختن پروتئین در عضلات به کار رود، در سیستم ایمنی حیوان مورد استفاده قرار میگیرد (معافی، 1378). آنتی بیوتیکها با از بین بردن این باکتریهای مضر سبب افزایش رشد حیوان میگردند. چنین نتیجهای را میتوان در مورد پروبیوتیکها نیز استنتاج کرد. به طورکلی نیز در آزمایش حاضر کاربرد آنتی بیوتیک در جیره جوجهها بهبود در خوراک مصرفی، قابلیت هضم پروتئین، کاهش طول و وزن نسبی روده باریک و همچنین کاهش تیتر آنتی بادی را در پی داشت. آمرمن و همکاران (1989) گزارش نمودند که افزودن 75/3 گرم در کیلوگرم فروکتان الیگوساکارید ((FOS در جیره جوجههای گوشتی سبب افزایش وزن آنها گردید. مطالعاتی نیز وجود دارد که بیان کرده، کاربرد پریبیوتیکها در جیره تأثیری بر فاکتورهای عملکردی ندارد (بیگس و همکاران، 2007). استفاده از پریبیوتیک میتواند منجر به تولید رودهای اسید لاکتیک، افزایش در تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر و کاهش pH روده بزرگ گشته و در نتیجه آن یک پتانسیل خوراک افزوده برای کمک به تغییر و بهبود میکروفلورای رودهای طیور حاصل میشود (بیگس و همکاران، 2007). نشان داده شده است که تغذیه الیگوساکاریدها به جوجههای گوشتی فعالیت آنزیمهای بتاگلوکوزیداز، آلفاگالاکتوزیداز، مالتاز آمینوپپتیداز و آلکالین فسفاتاز در آنها را افزایش میدهد که این امر منجر به افزایش قابلیت هضم و جذب مواد مغذی در نتیجه مصرف پریبیوتیکها بیان شده است (جین و همکاران، 1997؛ زدانزک و همکاران، 2007). بدلیل حضور مجموعه همزیستی از باکتریها و مخمرها در چای کامبوچا، این محلول دارای خاصیت پروبیوتیکی میباشد. بر اساس مطالعه فیورامونتی و همکاران (2003)، استفاده از پروبیوتیک باعث تحریک اشتها در حیوان میزبان، بهبود تعادل فلور میکروبی روده، ساخت ویتامینها، تحریک سیستم ایمنی، تحریک تولید لاکتات و اسیدهای چرب فرار، هضم کربوهیدرات‌های غیر قابل هضم، کاهش pH و ترشح باکتریوسین، رقابت با دیگر میکروبها و چسبیدن به جایگاه جذب در روده میگردند. مقدار pH کامبوچا در طول فرآیند تخمیر همراه با افزایش اسیدهای آلی کاهش مییابد (بلانک، 1996؛ رایسس و همکاران، 1994؛ سیورس و همکاران، 1995). اسیدی نمودن جیره (توسط افزودن چای کامبوچا)، سبب مهار باکتریهای رودهای که با میزبان برای مواد مغذی رقابت میکنند و کاهش متابولیتهای سمی باکتریایی مانند آمونیاک و آمینها و بنابراین بهبود افزایش وزن حیوان میزبان میگردد (تامپسون و هینتون، 1997). علاوه براین، تایتز و همکاران (1995) شرح دادند که آسنیک اسید موجود در چای کامبوچا خاصیت آنتی باکتریال در برابر عوامل بیماریزا دارد. نتایج پانجا (2005) نیز نشان داد استفاده از سطوح مختلف چای سبز (5/0، 1، 5/1 و 2 درصد) در جیره جوجههای گوشتی اثر معنیداری بر مصرف خوراک، افزایش وزن، ضریب تبدیل و نیتروژن وانرژی مصرفی نداشت. هرچند، رحمانی و همکاران (2008) گزارش نمودند که پودر برگ سبز چای به طور معنیداری باعث کاهش وزن بدن، مصرف خوراک، اضافه وزن روزانه و افزایش ضریب تبدیل غذایی جوجهها در کل دوره شد. جدول4-6- مقایسه میانگینهای وزن بدن جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی افزایش وزن (گرم/پرنده) سن (روز) گروه های آزمایشی 7-0 14-7 21-14 0-21 28-21 35-28 42-35 21-42 0-42 شاهد 87/62 197/50b 385/13 670/25b 531/94 597/87bc 658/11 1787/92bc 2458/17cd آنتی بیوتیک 99/12 223/25a 440/13 762/50a 599/16 726/57a 729/29 2055/02a 2817/52a پروبیوتیک 91/37 198/37b 407/25 697/00b 577/08 672/95ab 685/71 1935/73ab 2632/73abc پری بیوتیک 94/00 202/79b 415/08 711/88ab 533/14 685/72a 676/44 1895/30ab 2607/18bc چای کامبوچا 93/96 204/50b 420/53 718/99ab 564/95 688/28a 722/20 1975/43a 2694/42ab چای سبز 89/37 190/50b 395/68 678/05b 516/48 583/10c 614/66 1714/24c 2392/29d SEM 1/11 3/10 5/77 8/85 9/21 14/17 12/84 31/30 37/82 معنی داری ns ? ns ? ns ?? ns ?? ?? ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-5-2- مصرف خوراک در جدول 4-7 میانگین خوراک مصرفی پرندگان گروههای مختلف آزمایشی نشان داده شده است. میزان مصرف خوراک بین گروههای آزمایشی در سنین 7-0، 28-21، 35-28 روزگی اختلاف معنیداری نداشت. در سن 14-7 روزگی جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک مصرف خوراک بالاتری نسبت به سایر گروههای آزمایشی داشتند (p<0/01). جوجههای که آنتی بیوتیک و پری بیوتیک دریافت کرده بودند در فاصله زمانی 21-14 روزگی در مقایسه با گروههای شاهد و چای سبز مصرف خوراک بالاتری داشتند (p<0/05). به طور کلی در دوره آغازین گروه آنتی بیوتیک نسبت به گروههای شاهد، چای سبز و کامبوچا بطور معنی داری مصرف خوراک بالاتری داشت (p<0/01). همچنین استفاده از پری بیوتیک در دوره آغازین در تغذیه جوجهها بطور معنیداری نسبت به گروههای شاهد و چای سبز مصرف خوراک را بهبود بخشید (p<0/01). جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک، پروبیوتیک و چای کامبوچا بطور معنیداری از مصرف خوراک بالاتری در سن 42-35 روزگی برخوردار بودند (p<0/05). استفاده از آنتی بیوتیک و چای کامبوچا در دوره پایانی مصرف خوراک را در مقایسه با گروههای شاهد و چای سبز به طور معنی داری بهبود بخشید (p<0/01). در کل دوره نیز جوجههای که آنتی بیوتیک و کامبوچا و پری بیوتیک دریافت کرده بودند بطور معنیداری مصرف خوراک بالاتری داشتند (p<0/01). همچنین استفاده از پروبیوتیک و چای سبز بترتیب مصرف خوراک را بطور نسبی افزایش و کاهش داد. مصرف آنتی بیوتیکها از طریق کاهش میکروارگانیسمهای مضر باعث میشود از ضخامت دیواره روده کاسته شده و در نتیجه، جذب مواد مغذی با سهولت بیشتری صورت گیرد. همچنین آنتی بیوتیکها با حذف عوامل بیماریزا باعث سلامتی بیشتر پرنده و افزایش اشتهای حیوان میگردد (کارا اقلو و دورداگ، 2005). به طوریکه در آزمایش حاضر نیز بهبود معنی دار اضافه وزن پرندگان با تیمار آنتی بیوتیک می تواند بواسطه بهبود معنی دار مصرف خوراک پرندگان این تیمار در مقایسه با گروه شاهد است. در تحقیق پاندا و همکاران (2000)، ژانک و همکاران (2005) و مانت زوریس و همکاران (2006) افزودن پروبیوتیک اثر معنی داری بر مصرف خوراک نداشت. بطوریکه در آزمایش پاندا و همکاران (2000) مقادیر مختلف (100، 150 و 200 میلی گرم در هر کیلوگرم خوراک) پروبیوتیک پروبیولاک مکمل شده، هیچ تأثیری بر مصرف خوراک نداشت. ولی در آزمایش موهان و همکاران (1996) بر روی جوجههای گوشتی، مقدار مصرف خوراک در سن 8 هفتگی در گروههای تغذیه شده با پروبیوتیک ( 75 و 100 میلی گرم در کیلوگرم خوراک) نسبت به گروه شاهد، حدود 100 گرم برای هر جوجه افزایش نشان میداد، هرچند این اختلاف از لحاظ آماری معنیدار نبود. کنترل باکتریهای مضر، تحریک سیستم ایمنی و تغییر مرفولوژی روده سه شیوه اصلی بهبود عملکرد از طریق پریبیوتیکها بیان شده است (فرکت، 2004). به نظر می رسد چای کامبوچا از طریق بهبود جمعیت میکروبی روده و هماهنگ نمودن سوخت و ساز نقش مؤثری در بهبود خوراک مصرفی جوجه ها داشته باشد (پترو، 1996). جدول4-7- مقایسه میانگینهای مصرف خوراک جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی مصرف خوراک (گرم/پرنده) سن (روز) گروههای آزمایشی 7-0 14-7 21-14 0-21 28-21 35-28 42-35 21-42 0-42 شاهد 100/63 285/16b 593/00b 978/79c 846/93 1119/35 1497/36ab 3463/82b 4442/60cd آنتی بیوتیک 109/78 320/02a 635/21a 1065/02a 940/45 1228/12 1604/26a 3772/82a 4837/84a پروبیوتیک 103/63 296/81b 615/70ab 1016/14abc 886/50 1155/06 1556/11a 3597/67ab 4613/80bc پری بیوتیک 102/92 291/31b 642/66a 1036/89ab 879/98 1214/13 1503/40ab 3587/50ab 4634/39b چای کامبوچا 102/43 287/45b 606/63ab 996/52bc 900/57 1212/77 1575/48a 3688/80a 4685/34ab چای سبز 101/54 278/64b 589/28b 969/46c 867/49 1132/70 1459/06b 3409/25b 4378/71d SEM 1/00 3/60 6/28 9/23 9/13 14/85 19/35 33/46 39/70 معنی داری ns ?? ? ?? ns ns ? ?? ?? ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-5-3- ضریب تبدیل غذایی نتایج مربوط به اثر گروههای آزمایشی بر ضریب تبدیل غذایی جوجههای گوشتی در جدول 4-8 آمده است. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد به جزء در سن 35-28 روزگی بین گروههای آزمایشی در هیچیک از فواصل زمانی اختلاف معنی داری به لحاظ ضریب تبدیل غذایی مشاهده نگردید. ضریب تبدیل غذایی در سن 35-28 روزگی در گروه تغذیه شده با آنتی بیوتیک بطور معنی داری در مقایسه با گروههای شاهد و چای سبز بهبود نشان داد (p<0/05). به طورکلی در این آزمایش جوجههای که آنتی بیوتیک، پروبیوتیک، پری بیوتیک و چای کامبوچا دریافت کرده بودند ضریب تبدیل غذایی بهتری در مقایسه با گروه شاهد داشتند. وایبل و همکاران (1991) و بیورش و همکاران (1986) بهبود ضریب تبدیل را هنگام استفاده از آنتیبیوتیکها اینگونه تفسیر کردند: آنتیبیوتیکها با محدود کردن رشد شماری از باکتریها و تولید سموم و محصولات فرعی آنها (بیشتر روی باکتریهای گرم مثبت) در روده، رقابت مواد مغذی را با میزبان کاهش میدهند و میزان جذب و استفاده از مواد غذایی را با نازک کردن دیواره روده افزایش میدهند (بیورش و همکاران، 1985؛ وایبل و همکاران، 1991). در آزمایش آیجی و همکاران (2001) با استفاده از مکمل مانان اولیگوساکارید اختلاف معنی داری در ضریب تبدیل غذایی مشاهده نشد. فریتس و همکاران (2000) مشاهده کردند که تغذیه باسیلوس سابتیلیس به جوجههای گوشتی در سن 21 روزگی هیچ اختلاف معنیداری را در ضریب تبدیل غذایی بین گروههای شاهد و مصرف کننده پروبیوتیک سبب نشد. صفری پرور و همکاران (1380) فراهم شدن برخی مواد مغذی مانند ویتامین ها، افزایش هضم غذای خورده شده به واسطه تولید برخی آنزیم های هضم کننده و همچنین مهار میکروبهای بیماریزا و خنثی کردن سموم حاصله از آنها توسط تولید اسیدهای آلی و باکتریوسین ها را دلیل بهبود معنی دار مشاهده شده در اثر استفاده از پروبیوتیک ها دانستند. چودهاری و همکاران (1998) علت بهبود ضریب تبدیل غذایی به هنگام استفاده از پروبیوتیکها را کمک به بهبود فلور طبیعی روده در انجام اعمال مفید گوارشی برای میزبان و تولید آنزیم های مفید بوسیله آنها و کاهش سطح آنزیم های مضر در روده بیان نمودند. عبدالهی (1380) علت بهبود ضریب تبدیل را اثر پروبیوتیک ها در افزایش وزن که ناشی از بهبود انرژی قابل متابولیسم ظاهری و نیز افزایش نسبت بازده پروتئین و افزایش ابقاء نیتروژن در بدن است، ذکر نمود. علاوه بر این، اثر پروبیوتیک ها در افزایش حرکت روده و در نتیجه افزایش دریافت مواد مغذی می تواند به این موضوع کمک نماید. نشان داده شده است که تغذیه الیگوساکاریدها به جوجههای گوشتی فعالیت آنزیمهای بتاگلوکوزیداز، الفاگالاکتوزیداز، مالتاز امینوپپتیداز و الکالین فسفاتاز در آنها را افزایش میدهد که این امر منجر به افزایش قابلیت هضم و جذب مواد مغذی در نتیجه مصرف پریبیوتیکها بیان شده است (آیجی و همکاران، 2001؛ زدانکزیک و همکاران، 2007). جدول4-8- مقایسه میانگینهای ضریب تبدیل غذایی جوجههای گوشتی در دورههای مختلف پرورشی ضریب تبدیل غذایی (گرم/گرم) سن (روز) گروههای آزمایشی 7-0 14-7 21-14 0-21 28-21 35-28 42-35 21-42 0-42 شاهد 1/14 1/44 1/54 1/46 1/59 1/89ab 2/28 1/94 1/81 آنتی بیوتیک 1/11 1/42 1/44 1/39 1/57 1/68c 2/20 1/83 1/71 پروبیوتیک 1/13 1/49 1/51 1/45 1/53 1/71bc 2/27 1/85 1/75 پری بیوتیک 1/09 1/43 1/54 1/45 1/65 1/77bc 2/22 1/90 1/77 چای کامبوچا 1/09 1/40 1/44 1/38 1/59 1/76bc 2/18 1/86 1/73 چای سبز 1/10 1/46 1/49 1/43 1/68 1/95a 2/31 2/00 1/83 SEM 0/007 0/012 0/010 0/009 0/021 0/029 0/032 0/021 0/016 معنی داری ns ns ns ns ns ? ns ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (P<0/05). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-6- پارامترهای خونی نتایج جدول 4-9 نشان داد، جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک بطور معنی داری از سطح کلسترول (p<0/01) و HDL (p<0/05) بالاتری نسبت به گروه شاهد برخوردار بودند. علاوه براین جوجههای که چای سبز استفاده کرده بودند، بطور معنی داری سطوح کلسترول و تری گلیسیرید پایینتری در مقایسه با گروه شاهد داشتند (p<0/01). استفاده از چای کامبوچا در این آزمایش بطور غیرمعنیداری میزان HDL خون را افزایش داد. جوجههای تغذیه شده با پروبیوتیک نیز بطور غیر معنیداری از سطح بالاتر HDL نسبت به گروه شاهد برخوردار بودند. همچنین استفاده از پری بیوتیک در این آزمایش بطور غیر معنی داری تری گلیسیرید را کاهش و HDL را افزایش بخشید. با توجه به نقش باکتریهایی نظیر لاکتوباسیلوسها و بیفیدوباکترها در کاهش کلسترول خون، و همچنین نقش آنتی بیوتیک ویرجینیامایسین در مهار باکتریهای گرم مثبت (نظیر لاکتوباسیلوسها و بیفیدوباکترها) بخاطر نقش ضد باکتریایی ویرجینامایسین علیه باکتریهای گرم مثبت احتمال دارد آنتی بیوتیک ها کلسترول سرم را افزایش دهند. همچنین گزارش شده که در هنگام استفاده آنتی بیوتیک در نتیجه کاهش بار میکروبی روده، تحریک ایمنی کاهش پیدا میکند. این احتمال است که در غیاب تحریک ایمنی، نیاز به انرژی برای ایجاد پاسخ ایمنی کاهش یابد، در این حالت انرژی اضافه قابل دسترس (احتمالاً در فرم استیل-کوآ) صرف افزایش سنتز بافت چربی و کلسترول میشود، که این امر منجر به افزایش چربی حفره بطنی و کلسترول سرم میگردد (هامفری و همکاران، 2002؛ خووی دوانکیت و همکاران، 2004). عبدالهی (1380)، سطوح مختلف پروبیوتیک دو سویه را بر روی جوجههای گوشتی آزمایش نمودند. در این آزمایش پروبیوتیک باعث کاهش غیر معنی داری در کلسترول پلاسما شد که به دز پروبیوتیک مورد استفاده بستگی داشت. در تحقیق دیگری که توسط فیوریلو (2002) صورت پذیرفت، مصرف پروبیوتیک و پری بیوتیک کاهش معنی داری در کلسترول سرم جوجه های گوشتی ایجاد نکرد. هرچند که در تیمارها روند کاهش کلسترول محسوس بود. مکانیسمی که بوسیله آن میکروارگانیسمهای پروبیوتیک میتوانند غلظت لیپیدهای خون را کاهش دهند بطور دقیق روشن نیست. تعدادی از فرضیههایی که در این رابطه مطرح میباشند در زیر ذکر شده است، هرچند که اثبات این فرضیهها نیازمند تحقیقات بیشتری است (هوسن و یویکن، 1999). 1- ایجاد فرآوردههای حاصل از تخمیر میکروبی مانند استات، پروپیونات و احتمالاً لاکتات ممکن است لیپیدهای سیستمیک و مقادیر کلسترول خون را تحت تأثیر قرار دهند. 2- باکتریهای تولید کننده اسید لاکتیک ممکن است کلسترول را مستقیماً جذب و مصرف نمایند. 3- دکونژوگه شدن اسیدهای صفراوی که توسط باکتریها انجام میگیرد ممکن است دفع مدفوعی این اسیدها را افزایش دهد. 4- ارگانیسمهای پروبیوتیک ممکن است بازجذب کلسترول از روده را مختل کنند. این امر از طریق تبدیل کلسترول به ترکیب غیر قابل جذب کوپروستانول میباشد. افزایش کلسترول در جوجه های مصرف کننده آنتی بیوتیک که در تحقیق حاضر مشاهده شد نیز می تواند عکس این فرضیهها باشد. به نظر میرسد پریبیوتیک ها نیز به سبب تقویت لاکتوباسیلوسها میتوانند در کاهش کلسترول نقش خود را ایفا نمایند. کاهش در سطح کلسترول میتواند به سبب جذب کلسترول توسط لاکتوباسیلوسها باشد و مکمل پریبیوتیک میتواند تعداد لاکتوباسیلوسها را افزایش دهد. لاکتوباسیلها قادر به الحاق کلسترول به داخل غشا سلول ارگانیسم هستند بنابراین کلسترول جذب شده در سیستم کاهش مییابد (جلیل و همکاران، 1985). نتایج این آزمایش با یافتههای محققین دیگر که نشان دادند استفاده از چای سبز در جیره جوجههای گوشتی سبب کاهش کلسترول و لیپوپروتئینهای خون میگردد مطابقت داشت (پانجا و همکاران، 2005؛ آلن و همکاران، 1998). مطالعات مدلهای حیوانی نشان داد، کاتشینها باعث مهار جذب تودهای کلسترول میشوند. بطوریکه در آزمایش ماراماتسو و همکاران (1986) اپی کاتشین چای سبز باعث افزایش دفع کلسترول و لیپید تام در موشهای تغذیه شده با رژیم غذایی با کلسترول بالا گردید. یانگ و کو (1997) نشان دادند که چای سبز چینی حاوی مقادیر بالاتری از اپی گالوکاتشین گالات نسبت به دیگر چایها میباشد، که به طور مؤثری سبب کاهش سطح سرمی کلسترول در موش میشود. در مطالعه دیگر نشان داده شد که اپی گالوکاتشین گالات نمیتواند سنتز کلسترول را مهار کند، ولی باعث کاهش جذب رودهای کلسترول میشود (چی ساکا و همکاران، 1998). چندین مطالعه در مدلهای حیوانی نشان داده است که کاتشینهای چای سبز روی جذب چربی تأثیر گذار است. بطوریکه موشهای تغذیه شده با کاتشینهای چای سبز، افزایش قابل توجهی در دفع کلسترول و لیپید تام از طریق مدفوع، در مقایسه با گروه شاهد از خود نشان دادند (چان و همکاران، 1999؛ ایکدا و همکاران، 1992؛ موراماتسو و همکاران، 1986). علاوه براین، مطالعات روی سلول و حیوان نشان داد که فسفولیپازA2 پانکراس (PLA2) برای سهولت هضم و جذب لیپیدها مهم است. هیدرولیز فسفاتیدیل کولین توسط PLA2 پانکراس برای جذب مؤثر اسیدهای چرب، کلسترول و دیگر لیپیدهای هیدروفوبیک لازم است (بورگ استرفم و همکاران، 1980؛ هومن و همکاران، 1998). اپی گالوکاتشین گالات از طریق مهار فعالیت PLA2 پانکراس در فرآیند هیدرولیز رودهای فسفاتیدیل کولین اختلال ایجاد نموده و کاهش جذب لیپیدها را شدت میبخشد (لاین و همکاران، 1998). علاوه براین، کاربرد 4-1 درصد چای سبز بصورت آشامیدنی در رتهای تغذیه شده با جیره حاوی 1 درصد کلسترول اثر معنیداری روی فعالیت آنزیمهای کبدی متابولیزم کننده لیپید (3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A reductase،cholesterol 7?-hydroxylase ) و سنتز اسیدهای چرب نداشت، اگرچه به طور واضحی دفع مدفوعی کلسترول و اسیدهای صفراوی را افزایش داد (یانگ و همکاران، 2000). از آنجائیکه چای سبز در تهیه محلول کامبوچا مورد استفاده قرار می گیرد، میتوان بهبود در سطح کلسترول، HDL و تری گلیسیرید را در ارتباط با اثرات ترکیبات موجود در چای سبز دانست. شاید بتوان اثر چای کامبوچا روی لیپو پروتئین های خون را مرتبط با خاصیت پروبیوتیکی چای کامبوچا دانست. زیرا یکی از تأثرات مهم پروبیوتیکها کاهش قابلیت جذب اسیدهای صفراوی از طریق روده است، چون آنها را به ترکیباتی تبدیل میکنند که در روده غیر قابل جذب شده و با مدفوع دفع شده و اثر بارزی در کاهش کلسترول پلاسما دارد. جدول4-9- مقایسه میانگین فراسنجههای خونی جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی گروههای آزمایشی کلسترول (mg/dl) HDL (mg/dl) تری گلیسیرید (mg/dl) شاهد 136/25b 85/75bc 138/50ab آنتی بیوتیک 160/00a 112/25a 156/00a پروبیوتیک 131/75bc 102/25ab 136/50ab پری بیوتیک 133/50bc 100/25abc 102/00bc چای کامبوچا 136/75b 101/50ab 132/00ab چای سبز 111/75c 84/75c 79/00c SEM 3/96 2/75 7/95 معنی داری ?? ? ?? ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). ?? اختلاف در سطح 1 درصد معنی دار است (p<0/01). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-7- قابلیت هضم و جذب مواد مغذی نتایج مربوط به اثر گروههای آزمایشی بر قابلیت هضم پروتئین، انرژی و ماده خشک در جدول 4-10 آورده شده است. استفاده از آنتی بیوتیک بطور معنی داری قابلیت هضم پروتئین را بهبود بخشید (p<0/05). ولی جوجههای که چای سبز دریافت کرده بودند به طور غیر معنی داری در مقایسه با گروه شاهد قابلیت هضم پروتئین کمتری داشتند. علاوه براین، استفاده از پروبیوتیک و چای کامبوچا قابلیت هضم پروتئین را بطور غیر معنیداری بهبود داد. به هر حال، بین گروههای آزمایشی به لحاظ قابلیت هضم انرژی و ماده خشک تفاوت معنی داری مشاهده نگردید. بیان شده است که عوامل ضد باکتریایی به طرق گوناگونی از جمله کاهش ضخامت لایه اپیتلیوم روده (فولر و همکاران، 1989)، کاهش توکسینها و متابولیتهای میکروفلور روده (کوسیتو، 1973)، تعدیل جمعیت میکروبی روده کوچک (دیبنر و ریچاردز، 2005؛ نای ولد، 2007)، کاهش میکروارگانیسمهای عفونتزا (جورگر، 2003)، مهار باکتریهایی که با میزبان برای مواد مغذی ضروری رقابت میکنند (ایسسن، 1962) و کاهش فعالیت اوره آزی باکتریایی و در نتیجه کاهش میزان تولید گاز آمونیاک (جین وهمکاران، 1997) سبب بهبود عملکرد و کارایی مواد مغذی میشوند. محققین زیادی اثر ویرجینیامایسین جیره بر بهبود قابلیت هضم پروتئین خام، انرژی، کلسیم، فسفر و منگنز را گزارش نمودند. پلورا و همکاران (1980) گزارش نمودند که افزودن ویرجینیامایسین به جیرهای که از لحاظ پروتئین خام کمبود داشت سبب بهبود وزن و کارایی مواد مغذی گردید. که در این آزمایش نیز تأثیر مفید آنتی بیوتیک، پروبیوتیک، پری بیوتیک و چای کامبوچا بر پارامترهای عملکرد (وزن بدن و مصرف خوراک) می تواند تا حدودی به بهبود در قابلیت هضم پروتئین جیره ارتباط داده شود. بطورکلی، پلی فنولهای چای نقش مهمی در ته نشین شدن پروتئینها و مهارآنزیمها بازی میکنند، که این کار را از طریق ایجاد کمپلکسهای گوناگون انجام میدهند (کارتریونا و همکاران، 1998؛ شی و همکاران 1994). مشخص شده که بیشتر، پلی فنولهای نظیر تانیک اسید، گالوتانین، کاتشین، پروآنتوسیانید توانایی ایجاد واکنش با پروتئینها را دارند، که این منتج به ته نشین شدن پروتئین میگردد. پلی فنولها توانایی ایجاد کمپلکس قوی دارند، که این امر منجر به تغییر در شکل مولکولی آنزیمها و در نتیجه کاهش فعالیت کاتالیتیکی آنها میشود (هی و همکاران، 2006). مشخص شده است که چندین آنزیم نظیر تریپسیناز، پروکسیداز، تریپسین (هانگ و همکاران، 2004)، دکربوکسیلاز (برتولدای وهمکاران، 2001)، اسکولین اپوکسیداز (ابی و همکاران، 2000) و ریبونوکلاز (قوش و همکاران، 2004) توسط پلی فنولهای چای دناتوره میشوند. بنابراین به نظر میرسد که پلی فنولهای چای با آنزیمهای هضمی باند شده و آنها را ته نشین میکنند. مصرف بیش از اندازه پلی فنولهای چای سبب کاهش در قابلیت هضم خوراک میشود (هی و همکاران، 2006). هاج و همکاران (2004) با کاربرد پروبیوتیک اکتیویس در تغذیه جوجههای گوشتی مشاهده نمودند که این پروبیوتیک قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی را افزایش داده و سرعت ابقاء نیتروژن را بهبود میبخشد. اسیدهای چرب فرار (VFA) موجب رشد سلولهای اپیتلیال، افزایش جریان خون و عملکرد جذب طبیعی در سلولهای پوششی میگردند. لاکتوباسیلها به علت تحریک تولید اسیدهای چرب از طریق کاهش pH، ضخامت روده را کاهش داده و عمل جذب را بهبود میبخشند. جدول4-10- مقایسه میانگین درصد قابلیت هضم مواد مغذی جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی پارامتر (درصد) گروههای آزمایشی قابلیت هضم پروتئین قابلیت هضم انرژی قابلیت هضم ماده خشک شاهد 72/22bc 73/05 40/66 آنتی بیوتیک 78/30a 75/55 72/68 پروبیوتیک 74/77abc 74/66 50/67 پری بیوتیک 72/77bc 73/15 02/67 چای کامبوچا 77ab 73/40 15/66 چای سبز 70/90c 72/80 60/64 SEM 0/82 0/83 0/71 معنی داری ? ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. ? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-8- ارزیابی سیستم ایمنی نتایج مربوط به ارزیابی سیستم ایمنی در جدول 4-11 آمده است. این نتایج شامل مقدار عیار پادتن علیه گلبول قرمز گوسفند و وزن نسبی اندامهای لنفاتیک شامل بورس فابرسیوس و طحال میباشد. اثر گروههای آزمایشی بر عیار پادتن در نوبت اول و دوم اختلاف معنی داری را نشان نمیدهد. ولی به لحاظ عددی بالاترین عیار در این دو دوره، مربوط به گروههای پروبیوتیک، پری بیوتیک و چای کامبوچا و کمترین آن مربوط به گروه آنتی بیوتیک بود. در این آزمایش وزن نسبی بورس فابرسیوس و طحال به عنوان دو عضو لمفوئید مرتبط با سیستم ایمنی در سنین 21 و 42 روزگی تحت تأثیر گروهها قرار نگرفت. ولی وزن بورس فابرسیوس به لحاظ عددی در گروه کامبوچا در سطح بالاتری قرار داشت. گلبول قرمز گوسفند به عنوان یک ماده خارجی نقش آنتی ژن را ایفا نموده و سیستم ایمنی را فعال مینماید و ممکن است به طور مستقیم فعالیت سلول های B را تحریک نموده و یا ابتدا به سلولهای ضمیمه سیستم ایمنی متصل شده، سپس موجب فعال شدن سلول های T و در نهایت سلول های B گردد ( پناهی دهقان و همکاران، 1374). تیمارهای دریافت کننده آنتیبیوتیک در هر دو مرحله باعث کاهش تیتر آنتیبادی گردیدند. آنتیبیوتکها باکتریهای گرم مثبت مفید دستگاه گوارش پرنده را که تولید ایمنوگلوبین میکنند از بین میبرد. به نظر میرسد کاهش جمعیت باکتریهای محرک تولید ایمنوگلوبین در روده عامل اصلی کاهش آنتیبادی با تغذیه این مواد باشد. بالاترین عیار پادتن تولید شده در تیمارهای پروبیوتیک، پریبیوتیک و چای کامبوچا مشاهده گردید. که با نتایج پاندا و همکاران (2000)، کوتر و همکاران (2000) و راجو و دوگودا (2002) مطابقت داشت. افزایش تولید پادتن در هنگام استفاده از پریبیوتیکها را میتوان به علت واکنش سیستم ایمنی به مواد آنتیژنیک با منشا میکروبی دانست. مشخص شده است که پروتئین موجود در دیواره سلولی مخمر ساکارومایسز که در مانان الیگوساکاریدها وجود دارد، میتواند دارای خاصیت آنتیژنیک قوی باشد (ساوج و همکاران، 1996). تحریک سیستم ایمنی توسط پروبیوتیکها نیز ممکن است به واسطه افزایش فعالیت T-cell ها، افزایش فعالیت سلولهای بیگانه خوار و افزایش سطح پروتئین سرم باشد (فولر، 1989). اینوکا و کیمورا (1983) گزارش نمودند که افزودن باسیلوس natto در جیره بر تیتر آنتیبادی پرندگان مؤثر است. آنها توسعه ارگانهای لمفوئیدی موجود در روده را دلیل پاسخ به این جیره بیان نمودند. ماتسوزاکی و همکاران (1998) گزارش نمودند کاربرد خوراکی لاکتوباسیلوس کازئی فعالیت سلولهای کشنده طبیعی در طحال(NK) را افزایش داده، و سبب تحریک فعالیت فاگوسیتوزی در آنها میگردد. فولر(1992) نشان داد که لاکتوباسیلها قادرند سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند. این نکته بیانگر آن است که پروبیوتیکها علاوه بر ممانعت از بروز بیماریهای رودهای به صورت بالقوه قادرند بر شرایط بروز بیماریها حتی در اندامها و قسمتهای مختلف بدن که در فاصله نسبتاً دوری از دستگاه گوارش قرار دارند، تأثیر گذار باشند. در آزمایشی پاندا و همکاران (2000) از سطوح مختلف 100، 150 و 200 میلیگرم در کیلوگرم پروبیوتیک پروبیولاک در جیره جوجههای گوشتی استفاده نمودند و در 14 و 21 روزگی 1/0 میلی لیتر SRBC به آنها تزریق نمودند، مشخص شد که پروبیوتیک تیتر آنتیبادی تولید شده در هر دومرحله را افزایش داد. این محققین با بررسی این آزمایش در مرغهای تخمگذار 56 و 64 هفته نیز همین نتایج را بدست آوردند. به طورکلی چای کامبوچا اثر تحریک کنندگی برسیستم ایمنی داشته، برای نمونه، در فعال سازی سیستم اینترلوکین 2 و اثر تنظیم کنندگی روی شمار لنفوسیتها در بیمار نقش دارد (رایمپلر، 2003). محتوای لاکتوباسیل موجود در کامبوچا مکانیسم دفاعی سیستم ایمنی در برابر میکروارگانیسمهای بیگانه و همچنین در برابر ویروسهای بیماریزا رودهای است (مسترونی و لوسا، 1984s). جدول4-11- مقایسه میانگین پاسخ ایمنی و وزن نسبی ارگانهای لنفی جوجههای گوشتی در سن21 و 42 روزگی عیار آنتی بادی علیه SRBC 21 روزگی 42 روزگی گروههای آزمایشی نوبت اول نوبت دوم بورس فابر سیوس (درصد) طحال (درصد) بورس فابر سیوس (درصد) طحال (درصد) شاهد 00/5 25/5 0/19 0/10 173/0 082/0 آنتی بیوتیک 50/4 75/4 0/24 0/08 137/0 084/0 پروبیوتیک 75/6 50/6 0/19 0/09 130/0 079/0 پری بیوتیک 25/6 50/6 0/19 0/09 170/0 082/0 چای کامبوچا 00/7 00/6 0/18 0/06 142/0 10/0 چای سبز 50/5 25/5 0/22 0/07 138/0 085/0 SEM 29/0 25/0 0/007 0/004 007/0 003/0 معنی داری ns ns ns ns ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. 4-9- وزن نسبی اندامهای گوارشی دادههای جدول 4-12 نشان میدهد، وزن نسبی ارگانها در سن 21 روزگی بین گروههای آزمایشی تفاوتی نداشت. ولی چربی محوطه بطنی به طور نسبی در گروههای تغذیه شده با پروبیوتیک و چای سبز در مقایسه با دیگر گروه های آزمایشی در سطح پایینتری قرار داشت. برطبق نتایج جدول4-13، وزن نسبی ارگان ها در سن 42 روزگی تفاوت معنی داری نداشت. هرچند استفاده از آنتی بیوتیک و چای کامبوچا چربی محوطه شکمی را به طور قابل ملاحضهای در مقایسه با گروه شاهد افزایش داده بود. در بررسی تاکاهاشی و همکاران (2004)، کلاوتی و همکاران (2003)، موهان و همکاران (1996)، پاندا و همکاران (2000)، اثر مکمل جیره ای پروبیوتیک بر وزن نسبی اندامهای داخلی نظیر کبد، قلب و سنگدان در جوجه های گوشتی تاثیری نداشت. سانتوز و همکاران (1995) به این نتیجه دست یافتند که اگر به جیره جوجه های گوشتی باسیلوس سابتیلیس اضافه شود فعالیت آنزیم استیل کوآ کربوکسیلاز کاهش یافته و از آنجا که این آنزیم، آنزیم محدود کننده در سنتز اسیدهای چرب است میزان چربی حفره شکمی کاهش می یابد. مطالعات اوانس و همکاران (1992) نشان داد که سطح بالای کاتشین در چای سبز اثر مهارکنندگی روی جذب لیپیدها دارد. که این از تجمع بیش از اندازه لیپید در کبد و دیگر بافت ها جلوگیری می کند. کاتشینهای چای بطور مؤثری جذب کلسترول از روده را کاهش، محلولیت کلسترول راکم و دفع مدفوعی کلسترول و کل لیپیدها را افزایش می دهند (تیجبرگ و همکاران، 1997). همچنین، میزان فیبر بالای چای میتواند در حیوانات سطح کلسترول را از طریق جذب سطحی اسیدهای صفراوی و انواع لیپیدها به خود کاهش دهد(اونس و همکاران، 1992). جدول4-12- مقایسه میانگین وزن نسبی اجزاء لاشه جوجههای گوشتی در سن 21 روزگی پارامتر(درصد) گروههای آزمایشی لاشه کبد پانکراس چربی محوطه بطنی سنگدان شاهد 55/80 3/169 0/37 1/67 084/2 آنتی بیوتیک 55/10 3/154 0/31 1/76 76/1 پروبیوتیک 55/81 3/189 0/38 1/35 1/79 پری بیوتیک 54/71 3/187 0/38 1/79 1/78 چای کامبوچا 56/19 3/261 0/38 1/70 1/85 چای سبز 54/32 3/181 0/32 1/43 1/76 SEM 0/47 0/06 0/01 0/05 0/05 معنی داری ns ns ns ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. جدول4-13- مقایسه میانگین وزن نسبی اجزاء لاشه جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی پارامتر(درصد) گروههای آزمایشی لاشه کبد پانکراس چربی محوطه بطنی سنگدان شاهد 60/98 2/32 19/0 22/1 05/1 آنتی بیوتیک 59/66 2/30 18/0 55/1 15/1 پروبیوتیک 59/81 2/55 22/0 39/1 01/1 پری بیوتیک 61/02 2/45 19/0 37/1 99/0 چای کامبوچا 60/31 2/44 22/0 67/1 91/0 چای سبز 60/33 2/75 20/0 23/1 96/0 SEM 0/37 0/050 007/0 070/0 036/0 معنی داری ns ns ns ns ns ns اختلاف معنی دار نیست. 4-10- اثر گروههای آزمایشی بر روده باریک 4-10-1- ارتفاع پرز، عرض پرز، عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت در نواحی ابتدایی روده کوچک پرزها از بیشترین طول برخوردار هستند و در نواحی انتهایی روده طول پرزها کاهش مییابد. این روند برای عرض، ارتفاع، عمق کریپت و نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت نیز مشاهده میشود. پرزهای نزدیک ناحیه مزانتر روده از ارتفاع کمتر و عرض بیشتری برخوردار هستند. با توجه به اهمیت دوازدهه از نظر هضم و جذب مواد غذایی، در عمق کریپت و عرض پرزها تفاوت معنی داری وجود نداشت، اما ارتفاع و نسبت ارتفاع به عمق کریپت پرزها در جوجههای تغذیه شده با پری بیوتیک به طور معنی داری افزایش نشان داد (p<0/05). اگرچه گروه پروبیوتیک نیز بطور نسبی از ارتفاع و نسبت ارتفاع به عمق کریپت بالاتری در مقایسه با گروه شاهد، چای کامبوچا و چای سبز برخوردار بود. ارتفاع، عرض، عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت در ناحیه ایلئوم فوقانی در بین گروههای آزمایشی اختلاف معنی داری نداشت. اما در ناحیه ایلئوم تحتانی گروههای آنتی بیوتیک به طور معنی داری عمق کریپت را نسبت به گروههای پروبیوتیک، پری بیوتیک، چای کامبوچا و چای سبز کاهش بخشید (p<0/05). همچنین استفاده از آنتی بیوتیک به طور معنی داری نسبت ارتفاع به عمق کریپت را در مقایسه با گروههای پروبیوتیک، پری بیوتیک و چای سبز افزایش داد (p<0/05). ون لیوون و همکاران(2004) نشان دادند که اثرات افزودنیهای رشد میتواند مرتبط با مرفولوژی مخاط روده باشد. کاهش رشد میتواند در اثر رقابت برای مواد مغذی با میزبان یا به علت تشکیل متابولیتهای کاهنده رشد در روده و اثرات منفی بر مخاط روده کوچک باشد. مواد مغذی و همچنین افزودنیهای خوراک میتوانند روی مرفولوژی روده کوچک در طیور اثر گذار باشند. در آزمایشی یسار و همکاران (1999) مشاهده کردند که جوجههایی که از جیرههای مرطوب نسبت به جیرههای خشک استفاده کردند، ارتفاع پرز بیشتر و عمق کریپت در دوازدهه، ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی، سکوم و کولون کاهش پیدا کرد که این نکته نشان دهنده اثرات جیره بر مرفولوژی روده میباشد. پلیکانو وهمکاران (2005) و لودی و همکاران (2004) گزارش کردند که مکمل مانان اولیگوساکارید (MOS) ارتفاع پرز دوازدهه را افزایش داده است. هرچند این نتایج مخالف با گزارش سانتوز و همکاران (2004) میباشد که اختلافی را در ارتفاع پرز دوازدهه با استفاده از مکمل مانان اولیگوساکارید مشاهده نکردند. در آزمایشی لودی (2003) گزارش کرد که MOS جیرهای ارتفاع پرز دوازدهه را در 21 روزگی افزایش داده است. در تحقیقی آیجی و کورکر (2001) گزارش کرد ریز مغذیها، مرفولوژی رودهای را تحت تأثیر قرار میدهند. این محققین مشاهده کردند جوجههایی که از MOS در سطح 5 گرم در کیلوگرم استفاده کردند، ارتفاع پرز در ایلئوم فوقانی در 28 روزگی نسبت به گروه شاهد بیشتر بود، در حالیکه عمق کریپت در ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی و ارتفاع پرز در ایلئوم تحتانی به طور معنی داری تحت تأثیر قرار نگرفت. در مطالعهای ساکاتا (1987) بیان نمود افزایش فعالیت روده کوچک ممکن است بر ترشح و مرفولوژی روده کوچک تأثیر بگذارد. تغییرات طول پرز، سطح سلول و تعداد سلولهای روده به صورت افزایش وزن منعکس میشود. تشفام و همکاران (1384) اثر سطوح مختلف پروبیوتیک بر مرفولوژی روده جوجههای گوشتی را بررسی نمود، پروبیوتیک مورد استفاده موجب افزایش طول پرزهای روده در سن 42 روزگی شد و عمق کریپت در ابتدای روده کاهش یافت. در بررسی سانتین و همکاران (2001) تغذیه ساکارومایسس سرویسیه ارتفاع پرز را در 7 روزگی نسبت به کنترل به طور معنی داری افزایش داد. سامانیا و یامااوچی (2002) گزارش دادند که ارتفاع پرز در دوازدهه و ایلئوم تحتانی در گروه تغذیه شده با باسیلوس سابتلیس در 28 روزگی افزایش نشان داد. هرچند که در آزمایش دجووینو و همکاران (2005) پروبیوتیک چند گونه مورد آزمایش بر مرفولوژی روده با تغذیه جیره حاوی پروتئین با کیفیت متفاوت، اثر معنی دار در استفاده از پروبیوتیک مشاهده نشد. علاوه براین برادلی و همکاران (1994)، اثر ساکارومایسس سرویزیه واریته بولاردی را بر مرفولوژی روده بوقلمون نر بررسی کردند. در گروههای تغذیه شده با مخمر تعداد سلولهای جامی در هر میلی متر از طول پرز و عمق کریپت کاهش یافت، ولی تیمار بر طول و عرض پرزها بی اثر بود. نظر به مطالب بیان شده شاید بتوان اثر چای کامبوچا روی عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت را در ارتباط با خاصیت پروبیوتیکی چای کامبوچا دانست. اثرات پری بیوتیک میتواند از طریق کاهش باکتریهای رودهای بیماریزا و غیر بیماریزا توسط کاهش pH که این کاهش pH از طریق افزایش سطوح اسید لاکتیک در سکوم میباشد، صورت گیرد (چویت و همکاران، 1994). برخی از باکتریهای بیماریزا که ممکن است به سطح مخاط بچسبند، به مکانهای اتصال MOS متصل شده و بنابراین تعداد این باکتریها از این طریق کاهش پیدا میکند. اثرات مثبت استفاده از پری بیوتیک بر مخاط رودهای میتواند از طریق افزایش ارتفاع پرز در هر سه بخش روده کوچک پرندگان مکمل شده با MOS صورت گیرد (موکاری و مایورکا، 2000). هر چه طول پرزها بیشتر باشد، ظرفیت جذبی روده کوچک بیشتر است. پرز بلندتر سبب ممانعت از عبور سریعتر، کاهش رطوبت محتویات و کاهش ضریب تبدیل غذایی میشود. در جریان مهاجرت سلولهای انتروسیت به سوی راس پرز، این سلولها کارایی کامل خود را بدست میآورند. مهاجرت انتروسیتها به سمت راس در تعادل با از دست رفتن آنها در اثر ریزش و صدمه دیدن آنها میباشد. هنگامی که در اثر حضور تعداد زیاد باکتریهای بیماریزا، انتروسیتها به مقدار زیادی از دست بروند، عمق کریپتها افزایش خواهد یافت (دیسکپر و همکاران، 2003). در تحقیق پلیکانو و همکاران (2005) ارتفاع پرز در ایلئوم فوقانی جوجههای گوشتی با استفاده از مکمل MOS نیز نسبت به گروه شاهد دارای پرز بلندتری بود. بر طبق نظریه آیجی و تیوی (1998) برخی از باکتریها ممکن است به مکانهای مخصوص پری بیوتیک متصل شوند و تعداد باکتریها و چسبندگی به مخاط رودهای کاهش پیدا کند، بنابراین باعث عفونت پایینتر و افزایش در جذب مواد مغذی در دسترس میشود، مکانیسمی که بطور مستقیم در بازیافت مخاط رودهای و افزایش ارتفاع پرز اثر میگذارد. در مطالعهای، رادکی و یوکایاما (1991) شرح داد که وقتی پری بیوتیکها به جیره اضافه میشوند، تخمیر شده و باعث رشد و پایداری جمعیت باکتریهایی مخصوص که تولید اسید آلی میکنند، میشوند، بنابراین pH لومن رودهای کاهش پیدا میکند و توأم با دیگر مواد آنتی باکتریال و آنزیمهای تولید شده بوسیله بعضی باکتریها، میکروارگانیسمهای بیماریزا را که حساس به pH هستند مانند ای. کولای، کلستریدیوم و سالمونلا کاهش میدهند، در نتیجه ارتفاع پرز ممکن است افزایش یابد. لاکتوباسیلها به همراه بیفیدوباکتریها با تولید اسید لاکتیک و همچنین کاهش pH میتوانند مانع رشد باکتریهای بیماریزا شود (وانگ و جیبسون، 1993). حداکثر ظرفیت هضم و جذب در ناحیه لومینال بزرگ با ارتفاع بالای پرز و انتروسیت بالغ صورت میگیرد و برای توسعه حیوان ضروری به نظر میرسد ( سرا و همکارن، 1998). در نواحی ابتدای روده کوچک، پرزها بیشترین طول را دارند و در انتهای روده طول پرزها کاهش مییابد، این روند برای عرض پرز، عمق کریپت و نسبت طول پرز به عمق کریپت نیز مشاهده میشود. در آزمایش پلیکانو و همکاران (2005) ارتفاع پرز در ایلئوم تحتانی در جوجههای گوشتی با استفاده از مکمل MOS نسبت به گروه شاهد افزایش پیدا کرد. این نتایج مخالف با گزارش سانتین و همکارن (2001) میباشد که اختلافی را در ارتفاع پرز ایلئوم تحتانی جوجههای گوشتی با استفاده از مکمل MOS مشاهده نکردند. در بررسی رولز و همکاران (1978) نسبت جایگزینی سلولهای پوششی روده در موشها و جوجههای عاری از میکروب، حدود 50 درصد گروه شاهد بود. کریپتهای لیبر کوهن از طریق تقسیم میتوز مسئول تولید سلولهای اپیتلیال پرزها هستند. بیشترین ظرفیت هضم و جذب به وسلیه سطح لامینال وسیع و با پرزهای طویل دارای انتروسیتهای بالغ حاصل میشود (پلیکانو و همکاران، 2005). انرژی ذخیره شده از کاهش میزان بازچرخ سلولهای اپیتلیال میتواند توسط پرنده صرف تولید بافتهای دیگر و در نتیجه افزایش رشد شود (برادلی و همکارن، 1994). در جریان مهاجرت سلولهای انتروسیت به سمت راس پرز، این سلولها کارایی کامل خود را بدست میآورند، مهاجرت انتروسیتها به سمت راس پرز در تعادل با از دست رفتن آنها در اثر ریزش و صدمه دیدن آنها میباشد. هنگامی که در اثر حضور تعداد زیاد باکتریهای بیماریزا، انتروسیتها به مقدار زیادی از دست بروند، عمق کریپتها افزایش خواهد یافت (دسچپر و همکاران، 2003). در تحقیق پلیکانو و همکاران (2005) عمق کریپت در هر سه ناحیه روده در گروه تغذیه شده با پروبیوتیک تک سویه به طور معنی داری نسبت به شاهد و پروبیوتیک چندگونه افزایش یافته بود (01/0 >P). ژانک و همکاران (2005) اثر مخمر، عمق کریپت در ایلئوم تحت تاثیر تیمارها قرار نگرفت.
عمق کریپت پرز حاوی سلولهای تخصص یافته شامل، سلولهای جذبی، سلولهای گابلت و سلولهای تولیدی که مسئول تولید مخاط و جایگزینی سلولهای پی یر میباشد. به دلیل اینکه سلولهای گابلت در کریپت تولید میشوند، کریپت عمیقتر میتواند منعکس کننده افزایش تراکم سلولهای گابلت باشد (آیاب و همکاران، 2000). بنابراین افزایش عمق کریپت، نشان دهنده افزایش فعالیت تکثیری سلولهای آن است. سلولهای گابلت ترکیبات گلیکوپروتئینی که به عنوان مخاط شناخته میشوند را ترشح میکنند که لایه مخاطی را که از سطح رودهای در برابر آسیب باکتریها و سموم محیطی محافظت میکند را شکل میدهند (فورستنر، 1978). همچنین مخاط به عنوان سوبسترا برای تخمیر مورد استفاده باکتریهای مقیم روده قرار میگیرد و نیز میتواند به عنوان یک مکان چسبیدن باکتریها به سطح رودهای محسوب شوند (ویمال و همکاران، 2000) و از این نکته نتیجه میشود که بین باکتریهای مفید و بیماریزا برای چسبیدن به این محل رقابت وجود دارد (کراون و ویلیامز، 1998). بنابراین مخاط نقش مهمی را در محافظت روده در برابر باکتریهای بیماریزا ایفا میکند. سنتز و ترشح مخاط تحت تأثیر جیره قرار میگیرند.
در مطالعهای اسمیرنوو و همکاران (2005) مشاهده کردند که تراکم سلولهای گابلت در ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی بیشتر و سطوح گلیکوپروتئین مخاط در دوازدهه در جوجههایی که از مکمل آنتی بیوتیک نسبت به گروه شاهد استفاده کردند، پایینتر بود.
فعالیت میتوزی و میزان مهاجرت سلولهای اپیتلیال رودهای با استفاده از مکمل آنتی بیوتیک و همچنین در حیوانات عاری از میکروب در مقایسه با گروه شاهد کاهش پیدا میکند (خوری و همکاران، 1969). تغییرات مرفولوژی در دیواره روده مانند التهاب و افزایش در ضخامت لامینا پروپریا، پرز، وزن روده و فعالیت میتوزی سلولهای اپیتلیال در ارتباط با تعداد بالای باکتری در روده گزارش شده است (خوری و همکاران، 1969).
کاهش در ارتفاع و عرض پرزها با نزدیک شدن به انتهای روده، نشان میدهد که از سطح جذب در انتهای روده کاسته شده است. کاهش نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت، بیانگر کاهش ارتفاع پرز و همچنین افزایش عمق کریپت میباشد، این نشان میدهد که از تعداد سلولهای جاذب کاسته شده ولی به تعداد سلولهای ترشحی (گابلت) افزوده شده است (اسچنیمان، 1982).
جدول 4-14- مقایسه میانگین مرفولوژی پرز روده باریک جوجههای گوشتی در سن 42 روزگی
پارامتر (میلی متر)
دوازدهه
ایلئوم فوقانی
ایلئوم تحتانی
گروههای آزمایشی
ارتفاع
عمق
ارتفاع/عمق
عرض
ارتفاع
عمق
ارتفاع/عمق
عرض
ارتفاع
عمق
ارتفاع/عمق
عرض
شاهد
1/40b
0/26
5/40b
1/05
0/78
0/23
3/33
1/03
0/70
0/16ab
4/45ab
0/88
آنتی بیوتیک
1/45b
0/26
5/65b
1/10
0/84
0/20
4/18
1/04
0/71
0/14b
5/01a
0/98
پروبیوتیک
1/51ab
0/23
6/61ab
1/13
0/81
0/20
4/11
1/07
0/73
0/18a
3/98ab
1/02
پری بیوتیک
1/62a
0/24
6/75a
1/16
0/83
0/22
3/90
1/12
0/74
0/20a
3/64b
0/97
چای کامبوچا
1/41b
0/26
5/48b
1/09
0/76
0/23
3/35
1/04
0/70
0/19a
3/55b
0/97
چای سبز
1/39b
0/23
5/51b
1/05
0/77
0/23
3/35
1/06
0/68
0/18a
3/38b
0/92
SEM
0/024
0/005
0/19
0/018
0/13
0/005
0/12
0/016
0/008
0/005
0/17
0/018
معنی داری
?
ns
?
ns
ns
ns
ns
ns
ns
?
?
ns
ns اختلاف معنی دار نیست.
? اختلاف در سطح 5 درصد معنی دار است (p<0/05). در هر ستون حروف نامتشابه وجود تفاوت معنی دار میان میانگینها را نشان میدهد. 4-10-2- وزن و طول نسبی روده باریک دادههای جدول 4-14 نشان میدهد، وزن نسبی ایلئوم فوقانی در گروه آنتی بیوتیک به طور معنیداری در مقایسه با سایر گروههای آزمایشی در سن 21 روزگی در سطح پایینتری قرارداشت (05/0>p). استفاده از آنتی بیوتیک در جیره جوجهها به طور معنی داری در مقایسه با گروه شاهد وزن نسبی کل روده باریک را در سن 21 روزگی کاهش داد (p<0/05). هرچند که در گروههای که پروبیوتیک و پری بیوتیک دریافت کرده بودند وزن نسبی کل روده در مقایسه با گروههای شاهد، چای کامبوچا و چای سبز بطور غیر معنیداری کاهش نشان داد. طول نسبی ایلئوم تحتانی در جوجههای تغذیه شده با پری بیوتیک به طور معنیداری نسبت به گروه شاهد در 21 روزگی در سطح بالاتری بود (05/0>p). علاوه براین، طول نسبی ایلئوم تحتانی در گروه آنتی بیوتیک بترتیب در مقایسه با گروه پری بیوتیک بصورت معنیدار (p0/05) و گروههای شاهد، پروبیوتیک، چای سبز و چای کامبوچا بطور غیر معنیدار کاهش نشان داد.
برطبق جدول 4-15، بین گروه ها به لحاظ آماری اختلاف معنی داری در سن 42 روزگی مشاهده نگردید. اگرچه جوجههای تغذیه شده با آنتی بیوتیک از وزن و طول کل روده باریک پایینتری برخوردار بودند. همچنین گروههای که پروبیوتیک و پری بیوتیک دریافت کرده بودند طول کل

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه با موضوعرگرسیون، همبستگی پیرسون، رفتار شهروندی

Author: admin3

دیدگاهتان را بنویسید