دانلود پایان نامه روانشناسی درباره : پیشرفت تحصیلی-دانلود متن کامل

دانلود پایان نامه

نیز معتقدند انگیزه ی پیشرفت با نیاز به تسلط بر تکالیف دشوار ، بهتر از دیگران عمل کردن و پیروی کردن از معیار های بالای برتری ارتباط دارد، داشتن انگیزه ی پیشرفت موجب می شود فرد از حداکثر توان خود برای رسیدن به هدف استفاده کند.
در آغاز دههی 70 ، هرمنس تلاش نمود تا با جمع آوری منابع ضمن مشخص کردن مؤلفه های انگیزه پیشرفت ، آزمون معتبری برای اندازه گیری آن ارائه کند. هرمنس معتقد است که میتوان بر اساس پژوهش های انجام شده در زمینه ی انگیزه ی پیشرفت و پاسخ آزمودنی ها به مواد آزمون ها ، مؤلفه های سازنده ی انگیزه ی پیشرفت را مشخص کرد . بنابر دیدگاه وی ، انگیزه ی پیشرفت از چند مؤلفه ی سطح آرزو ، رفتار مخاطره آمیز ، ارتقا طلبی ، مسئولیت پذیری ، پشتکار ، آینده نگری ، رفتار شناختی ، انتخاب دوست و رفتار موفق تشکیل شده است(نوحی و حسینی ، 1391) .
استوری و همکاران (2009)، با به کارگیری نظریه ی دو عاملی انگیزه پیشرفت (عوامل ذاتی و غیرذاتی) برای پیش بینی سه عامل انگیزشی مرتبط با انتظار عمومی موفقیت ، نیاز به پیشرفت و خود تقویتی نتیجه گرفتند که انگیزهی پیشرفت ذاتی با هر سه عامل مرتبط با انگیزش ، ارتباط مثبتی دارد ؛ در حالی که انگیزه پیشرفت غیر ذاتی به طور مثبت تنها با یک عامل مربوط به انگیزه پیشرفت ارتباط دارد. به عبارتی انگیزه پیشرفت ذاتی پیش بینی کنندهی بهتری برای سه عامل مرتبط با انگیزش است .
انگیزش پیشرفت از جمله متغیر هایی است که امروزه جایگاه ویژه ای در روانشناسی تربیتی و برنامه ریزی درسی را به خود اختصاص داده است. انگیزش پیشرفت به تلاش فرد در نمایش حداکثر توانمندی ، افزایش مهارت های فردی ، مقابله با شکست در حیطه های تحصیلی و شغلی ، بهره مندی هرچه بیشتر از نیروهای درونی و در نهایت استقامت و پشتکار برای پیشرفت در حیطه های متفاوت زندگی ملاحظه میشود ( شولتز و شولتر ؛ ترجمه ی سید محمدی ، 1388) .
2-3-3-انگیزش پیشرفت تحصیلی
اما آن انگیزه ی شخصی و اجتماعی که مد نظر این مبحث می باشد ، انگیزه ی پیشرفت تحصیلی (انگیزه موفقیت) است. به طور کلی نظریه های انگیزشی پذیرفته اند که انگیزش تحصیلی به طور مثبت عملکرد را تحت تأثیر قرار میدهد. در مورد دانشجویان ، انگیزه ی پیشرفت تحصیلی از اهمیت خاصی برخوردار است. با این انگیزه افراد تحرک لازم را برای به پایان رساندن موفقیت آمیز تحصیل ، رسیدن به هدف یا دستیابی به درجه معینی از شایستگی در کار خود را دنبال میکنند ، تا بالاخره بتواند موفقیت لازم را در امر یادگیری و تحصیل کسب نمایند (یوسفی و همکاران ، 2009) .
در هر نظام تعلیم و تربیت (پیشرفت تحصیلی) یکی از شاخص های موفقیت در فعالیت های علمی است . سنجش میزان پیشرفت تحصیلی و عوامل مؤثر بر آن از جمله مسایل عمده ای هستند که توجهی متخصصان مختلف را به خود جلب کرده اند .
از جمله مطالعات عمده در قلمرو پیشرفت تحصیلی از دهه ی 1960 به بعد می توان به مطالعات ارزیابی بین المللی پیشرفت تحصیلی (IAEP) ، مطالعات میشگان و مطالعات انجام شده توسط مؤسسه ی بین المللی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی (IEA ) اشاره کرد (غلامی و دیگران ،1385) .
نزدیک به یک قرن است که روان شناسان به صورت گسترده برای شناسنایی عوامل پیش بینی کننده ی پیشرفت تحصیلی تلاش می کنند بینه و سیمون ، 1905 ؛ ثرندایک ، 1920 ؛ هریس ،1940. در حال حاضر نیز بررسی عوامل مختلف مؤثر بر پیشرفت تحصیلی مانند سبک های یادگیری ، انگیزش ، پایگاه اقتصادی و اجتماعی و ویژگی های روانی در پژوهشهای متعدد مطرح است (چادهوری و امین ، 2006) .
انگیزش پیشرفت تحصیلی به عنوان یکی از انگیزش های پیشرفت ، نیروی درونی است که یادگیرنده را به ارزیابی همه جانبه ی عملکرد خود با توجه به عالی ترین معیار ها ، تلاش برای موفقیت در عملکرد و برخورداری از لذتی که با موفقیت در عملکرد همراه است سوق می دهد. در واقع یکی از ملزومات یادگیری است که به یادگیرنده انرژی میدهد و فعالیت های او را هدایت میکند (ظهیری ناو و رجبی ، 1388) .
با توجه به این مطلب که انگیزه پیشرفت تحصیلی باعث تحرک و پویایی و برنامه ریزی صحیح در حین تحصیل دانشجویان میشود و می تواند بر روی موقعیت تحصیلی فرد تأثیر بگذارد بنابراین میتوان با تقویت بنیهی انگیزشی دانشجویان ، فراهم نمودن نیاز های پایه و انتخاب رشته تحصیلی بر اساس علاقهی آنان ، امکان دستیابی هرچه بهتر به موفقیت تحصیلی در طول دوران دانشجویی و در نتیجه دوران شغلی فعال فرد را فراهم نمود (هندریکسا و همکاران ؛ 2011) .
2-3-4-علاقه و انگیزه
در سال های اخیر ورود به دانشگاه برای خانواده ها ، والدین و . . . به عنوان یک ارزش تلقی شده و آنها اکثراً در تلاشند تا جوانان خود را به این سو سوق دهند. اگر چه که این گرایش ارزشمند است اما این سؤال پیش می آید که آیا ورود به دانشگاه به تنهایی کافی است؟ آیا نباید در کنار ترغیب ورود به دانشگاه ، اولیا و مسؤلان به دنبال کارهای جایگزین دیگری نیز باشند که بتواند پاسخگوی دیگر نیاز های کنونی جامعه باشد؟
میتوان احتمال داد که این جوانان برطبق خواسته و یا حتی فشار های والدین و جامعه ، رشته خود را انتخاب کرده باشند. تحمل فشار سال های قبل از دانشگاه در جهت ورود به دانشگاه حتی به قیمت عدم علاقه به رشته ی تحصیلی باید استرس زیادی تولید کرده باشد.
بنابراین طبیعی است که این افراد نباید چندان انگیزه پیشرفت طلبی خوبی داشته یا پیشرفت تحصیلی آنها در حد مطلوب باشد ؛ همان شکایتی که اغلب مدرسان در دانشگاه ابراز مینمایند.(حسین پور ، 1389) .
علاقه یکی از معیار های رضایت و موفقیت تحصیلی است و ایجاد آن در افراد به قضاوتها ، ارزش و سبک زندگی بستگی دارد ، بنابراین شناخت علایق یکی از جنبه های مهم برای درک موقعیت های یادگیری دانشجویان است. وسعت علاقه ، طرزتفکر ، انگیزه و ارزش های هر انسان نشان دهنده ی جنبهی مهمی از شخصیت اوست (ساروخانی ، 1388).
اصولاً علاقه به معنی ترجیح میان اشیاء مختلف هنگام تصمیم گیری است ؛ به عبارت دیگر علاقه ، نوعی انگیزهی بالفعل است. علاقه و رغبت ، یاد گرفتنی هستند و براثر تعامل با محیط خارج حاصل میشوند. علاقه زمانی به وجود می آید که انسان چیزی را دوست بدارد ، آن را مورد توجه قرار دهد ، دربارهی آن بیاندیشد و از آن لذت ببرد. انگیزه و علاقه ، یک عامل درونی است که رفتار افراد را برای انجام فعالیت های معینی تحریک می کند و تمام رفتار فرد را برای رسیدن به اهداف ، هماهنگ و هدایت می نماید ، بنابراین طبیعی است که دانشجویان نیز با توجه به علاقهی خود ، از بین فعالیت های فرهنگی و آموزشی ، در محیط دانشگاه یکی را بیشتر ترجیح دهند و یا آنان را اولویت بندی کنند (بهمن آبادی و کارشکی ،1391 ) .
بلوم (1968)، در کتاب ویژگیهای آدمی و یادگیری آموزشگاهی ، ترجمه ی سیف(1364) ، سهم رفتار های ورودی عاطفی یا همان علاقه و انگیزه را در پیشرفت تحصیلی 25 درصد ذکر میکند ( رضایی ،52:1384 ) .
طبق نظریه ی کلر (1983). علاقه را می توان مرکب از انگیزش و کنجکاوی دانست. شخص برانگیخته و کنجکاو ، پس از مواجه با عنصر جدید ، ناهماهنگ یا سحر آمیز در خود ، به طرف آن حرکت کرده و سعی می کند کشف نماید و برای شناسنایی محیط اطرافش علاقه نشان میدهد ؛ آن را برای یافتن تجارب جدید بررسی می کند و سر انجام در جستجوی خود به منظور دستیابی به آگاهی بیشتر ، پافشاری و ممارست مینماید (فردانش ، 150:1383) .
پارسا ، علاقه را در کنار عوامل مهم دیگری مانند نیاز ، مشوق ، ارزش و نگرش ، از دلایل ایجاد انگیزه و بروز تلاش و رفتار آدمی میداند(پارسا ، 178:1384) .
اگر ما بخواهیم فراوانی یا ارزش رفتاری افزایش یابد باید آنرا تقویت کنیم. و برای این کار باید تقویت کننده هایی را انتخاب کنیم که از نظر فرد ارزش مثبت دارند و به عبارت دیگر آنها را برانگیزد و آنچه باعث می شود که هر فرد فعالیتی خاص را انتخاب کند یکی دنبال ورزش ، دیگری موسیقی ، نقاشی و یا به دروس خاصی تمایل پیدا میکنند به انگیزه های آنها مربوط میباشد. انگیزه های این افراد ( نیاز ها ، مشوق ها ، گرایش ها ، علایق ) تعیین کننده ی این است که چه چیزی برای آن ها تقویت کننده است ( اژه ای و همکاران ، 1390 ) .
در پژوهش های انجام شده ، علاقه مندی یا همان میل به فعالیت جایگاه برجسته ای دارد چرا که انگیزش و علاقه با یادگیری و عملکرد رابطه ی متقابل دارد. یعنی انگیزش بر عملکرد و یادگیری تأثیر گذارده .
بهترین راه ایجاد علاقه در یادگیرندگان ، بهبود شرایط یادگیری و افزایش سطح کیفی روش های آموزشی است. از این طریق یادگیرندگان به موفقیت بیشتر در یادگیری نائل می آیند ، و این کسب موفقیت ، علاقه و انگیزش آن ها را نسبت به یادگیری مطالب تازه و مطالعهی آن ها افزایش میدهد.
2-3-5- تأثیر انگیزه بر یادگیری
انگیزش پیشرفت ، یکی از عوامل مؤثر در گرایش افراد به مطالعه و یادگیری می باشد. در واقع این عامل نقش اساسی و مهمی در یادگیری دارد و موتور حرکت فرد برای رفتار هایی است که به یادگیری بهتر و مؤثرتر منجر میشود(اسلاوین ، 2006 ؛ ترجمهی سید محمدی 1385) .
در راستای فعالیت های آموزشی ، انگیزه ها مبحث بسیار مهمی در فرایند یاددهی یادگیری است ؛ چرا که کوشش های معلمان و دانش پژوهان بدون ایجاد انگیزه برای رسیدن به یادگیری ، بسیار بی ثمر خواهد بود. باید به این مطلب توجه داشت که در یادگیری ، انگیزه را به عنوان علت و دلیل رفتار برگزینیم و آن را به عنوان هدف پرورشی و نوعی پیش نیاز برای فعالیت های تربیتی بدانیم ، که باعث حضور یک فرد در محیط های آموزشی و کسب یک مدرک تحصیلی میگردد(کلارک و شروت ، 2010) .
به عقیده کلر (1983) ، انگیزش در محیط های آموزشی بیشتر به انگیزه و فعالیت های یادگیری باز میگردد. انگیزه برای یادگیری از این نظر اهمیت داردکه در صورت فقدان آن ، پرجاذبه ترین و سودمندترین آموزش ها ، بی نتیجه و بی حاصل خواهد بود و هیچ عامل دیگری نمیتواند ، جایگزین آن در یادگیری شود (فردانش ، 150:1383) .
داشتن انگیزه برای انجام هرکاری توسط انسان لازم است و هیچ یک از فعالیت های ارادی انسان از جمله مطالعه درسی بدون انگیزش رخ نمی دهد. در این زمینه هرییس (1995)، در رابطه با بیانگیزگی برای تحصیل و مطالعه ادعا کرده است که بیانگیزگی برای مطالعه و یادگیری در بین دانشجویان دانشگاه ها به صورت یک اپیدمی نامحسوس و نامرئی در آمده است (ایمانی و همکاران ، 189:1385) .
گرچه اطلاعات ما درباره ی انگیزش اصولاً توصیفی است ولی از روی کار کرد ها و رفتار های بعد از یادگیری پی به انگیزش افراد می بریم. انگیزش مبحثی بسیار وسیع است که حوزه های علایق ، کنجکاوی ، نیاز ها و حتی حیطه ی عاطفی را در بر می گیرد. گر چه عامل وراثت ، محیط و غنی سازی محیط آموزشی و بهبود روش های تدریس تا اندازه ی زیادی در بهبود وضع آموزشی تأثیر دارند ولی قلب آموزش انگیزش است ( قوامی و خاقانی ، 1389 ) .
دانشجویانی که انگیزش تحصیلی بالاتری داشته اند ساعات مطالعه درسی بیشتری داشته اند. از آنجایی که یکی از اهداف سیستم آموزشی ، مطالعه درسی بیشتر می باشد ؛ استندیج و همکاران نیز بین مطالعه و ابعاد مختلف انگیزشی رابطه معناداری گزارش مینماید ( استندیج و همکاران ، 2002 ) .
دلایل زیاد و خوبی وجود دارد که مارا جهت دریافت یک مدرک دانشگاهی ترغیب می کند. بدون این دلایل ، بی انگیزه خواهیم شد و اگر ما در اینجا انگیزه نداشته باشیم ، توانایی های ما برای یادگیری به خطر می افتد. یادگیری یکی از اتفاق هایی است که در سراسر زندگی ما رخ می دهد و با به دنیا آمدن شروع و با مرگ خاتمه می یابد. برای ما یادگیری ذاتی است و مجبوریم آن را انجام دهیم چه آگاهانه و چه ناخودآگاه ( قوامی و خاقانی ، 1389 ) .
دانشگاه یک موقعیت یادگیری رسمی است و برای این که در این موقعیت موفق شویم باید یادبگیریم که گرایشات و تمایلات را با شرایط و احتیاجات آن وفق دهیم و این سازگاری اغلب با انگیزش و داشتن عاملی بنام هدف مشکل را حل میکند .
2-3-6-هدف داشتن و ایجاد انگیزه
از مهم ترین اهداف نظام های تعلیم و تربیتی که همواره مورد توجه ی محققان نیز بوده است ، پرورش فراگیرانی با انگیزه ، هدف مند ، پیشرف گرا و کارآمد میباشد. دانش روان شناسی ، به ویژه در حیطه ی انگیزش و یادگیری با تکیه بر یافته های تحقیقاتی خود بیشترین نقش را در پیشبرد این مسیر ایفا کرده و همواره دستاوردهای بزرگی برای شناسنایی و فهم رفتار انسان و همچنین ارتقاء توانایی های او داشته است.
در این رابطه ( جهت گیری هدف پیشرفت) از جمله موضوعات تحقیقاتی است که نقش آن به عنوان یک سازه کلیدی مورد تأیید قرار گرفته است. تحقیقات اولیه ای که در زمینه جهت گیری هدف صورت گرفته ، اغلب بر دو نوع جهت گیری هدف تسلط مدار و عملکردی است ( مشتاقی،1391 ) .
ایمز (1992)، جهت گیری هدف را به صورت الگوی منسجمی از باورها ، اسناد ها و هیجانات فرد تعریف می کند که مقاصد رفتاری فرد را تعیین کرده و سبب می شود تا نسبت به برخی موقعیت ها گرایش بیشتری داشته و در آن موقعیت ها به گونه ای خاص عمل نماید ؛ این جهت گیری در موقعیت های تحصیلی ، مبین انگیزه ی فرد از تحصیل است و به همین دلیل تمایلات ، کنش ها و پاسخ های او را در موقعیت های یادگیری تحت تأثیر قرار میدهد (همان منبع) .
رفتار ما عموماً با میل رسیدن به هدف ویژه بر انگیخته می شود ، در واقع هر رفتاری سلسله ای از فعالیت هاست و برای پیش بینی رفتار افراد ، انگیزه ها یا نیاز ها باید شناسنایی شود. از طرفی نوع هدفی که ما انتخاب مینماییم ، مقدار انگیزش ما را برای رسیدن به آن هدف تعیین میکند .
دموگ و همکاران (1997) ، بر این عقیده اند که اگر افراد تشویق شوند تا هدف هایشان را بر اساس خواسته هایشان انتخاب کنند ، انگیزه ی بیشتری خواهند داشت (ابراهیمی قوام ، 36:1376 ).
مطالعات حاکی است ، افرادی که با اهداف درونی برانگیخته میشوند ، بیشتر به توانایی های خود اطمینان دارند ، بیشتر احتمال دارد از خود پایداری نشان دهند و در تکالیف هم موفق ترند. دانش آموزان و دانشجویانی که از لحاظ درسی موفق ترند ، گرایش دارند موفقیت خود را ناشی از عوامل درونی بدانند (میکوچی جوزف ؛ ترجمه ی یاسایی ، 1383) .
به عبارت دیگر هنگامی که فرد از شکست نمی هراسد و برای رسیدن به هدف برنامه ریزی می کند ، در تنظیم برنامه ها توان خود را در نظر می گیرد (خود سنجی)، با توجه به مقدمات تنظیم شده قبلی به موفقیت خود امیدوار است (خودباوری) و در نهایت با کنترل گام به گام

مطلب مشابه :  منابع و ماخذ تحقیق سازگاری زناشویی

Author: مدیر سایت

دیدگاهتان را بنویسید