دانلود پایان نامه درمورد فرهنگ ایرانی، باغ ایرانی، اجتماعی و فرهنگی

در تقویت ارتباط مخاطبان و افزایش حستعلق دارد. ترکیب باغ و معماری از گذشته دور در فرهنگ ایران و
در جهت تعریف حسمکان از اهمیت بسزایی برخوردار بوده که باغ مقبرهها و یا باغ تکیهها از این دست به
حساب می آیند. در دوران معاصر نیز می توان از باغ ایرانی و اصول حاکم بر آن در جهت تعریف حس
مکان و تقویت حس تعلق شهروندان استفاده نمود. طرح ها و طراحی آنچه امروزه به عنوان پارک، بوستان و
فضای سبز شهری، در شهرها احداث می شوند، بیش از اینکه به باغ های ایرانی قرابت داشته باشند تقلیدی
از باغ های غربی اند وقتی که قرار باشد از باغ ایرانی در دوران معاصر سخن بگوییم، بهتر است که باغی
طراحی و ساخته شود که ضمن آنکه از فرهنگ ایرانی ملهم باشد، کالبد آن یادآور ارزشهای فرهنگ ایرانی
باشد، تجارب سایر تمدنها را به صورت بومی شده به کار گرفته باشد، بتواند القا کننده و یادآور ارزشهای
فرهنگی باشد، بتواند به نیازهای زمان پاسخ گوید، و همچنین مجموعهی آن هویتی ایرانی داشته و به عنوان
الگویی مستقل ایفای نقش کند.
62
فصل سوم
نمونه موردی
63
3-1- فرهنگسرای خاوران (جوان)1
فرهنگسرای جوان که بیشتر با نام فرهنگسرای خاوران شناخته میشود یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر
تهران است. نخستین گام برای احداث فرهنگسرای خاوران در بهار 372 1 برداشته شد و از دوازدهم تیر
372 1 نیز آغاز به کار کرد. این فرهنگسرا عمدتاً به منظور غنیسازی اوقات فراغت کودکان و جوانان جنوب
شرقی تهران تأسیس شده و از بزرگترین مراکز وابسته به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران است. شکل 3- 1: فرهنگسرای خاوران (جوان)
هم اکنون فرهنگسرای جوان یکی از بزرگترین مراکز فرهنگی کشور محسوب میشود. این فرهنگسرا
دارای مساحتی بالغ بر 0 0 830 متر مربع و زیر بنای 0 0 240 متر مربع است و در چهار بخش ساختمان
اداری، بازارچه فرهنگ و هنر (به صورت رو باز در وسط محوطه)، ساختمان مرکزی، علوم و فنون و شهر
بازی، انجام فعالیتهای متنوعی را برای عموم، به ویژه جوانان و نوجوانان میسر کرده است.
فعالیتهای فرهنگسرا نیز به چهار گروه هنری، آموزشی، اجتماعی و فرهنگی تقسیم شده است. در بخش
هنری امکانات متفاوتی از جمله تالارها و نگارخانهها در اختیار مردم منطقه است. تالارهای این بخش شامل
١ آشنایی با فرهنگسرای خاوران، به آدرس اینترتی: 16=id?php.static/net.farhangsara//:http
64
تالار فرهنگ با ظرفیت 0 0 1 نفر، سوم خرداد با ظرفیت 0 0 30 نفر و سالن فرهنگ با ظرفیت 2 20 نفر، سالن
شهید مطهری با ظرفیت 350 نفر و تالار روباز اجتماعات با ظرفیت 0 50 نفر است.
کتابخانه خاوران با بیش از پنجاه هزار نسخه کتاب و ظرفیت پذیرش بیش از پانصد نفر بصورت همزمان در
سالنهای مطالعه از دیگر بخشهای اصلی این فرهنگسراست.که در حدود 0 250 نفر عضو دارد.
همچنین نگارخانه خاوران، دارای دو سالن اصلی و فرعی در دو طبقه با ظرفیت 0 0 20 تابلو در رشتههای
نقاشی، خوشنویسی گرافیک، عکاسی، حجم و صنایع دستی قادر است به هنرمندان معاصر و استادان و
دانشجویان رشتههای هنری خدمات بدهد.
در سالهای اخیر، چندین قسمت از مجموعه، شامل سالنهای تئانر و ساختمان دوم مجموعه در حال
ساخت است. شکل 3-2: پلان مجموعه نمایشی و سینمایی فرهنگسرا
65 شکل 3-3: پلان طبقه همکف و اول ساختمان فرهنگسرا
66 شکل 3-4: پلان طبقه دوم، سردر ورودی فرهنگسرا ومقطع الف – الف
67 شکل 3-5: مقاطع
68 شکل 3-6: نمای شمالی و جنوبی
69 شکل 3-7: نمای شرقی و غربی
70
3-2- فرهنگسرای نیاوران
فرهنگسرای نیاوران در سال 356 1، در مجموعه نیاوران در شمال شرقی شهر تهران در خیابان شهید باهنر
نیاوران روبروی پارک نیاوران، با مساحت 0 0 250 مترمربع ساخته و افتتاح شد. کامران دیبا معمار و طراح
فضای فرهنگسرا بوده که همزمان موزه هنرهای معاصر وپارک شفق را نیزطراحی و اجرا کرده است. این
فرهنگسرا به طورخاص زیرنظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت میکند.1
مجموعه نیاوران در باغی قدیمی شکل گرفته است. و شامل دو ساختمان مستقل، یعنی “ساختمان دفتر
مخصوص فرح پهلوی” در شمال بستر طرح، و “فرهنسرای نیاوران” در جنوب آن می شود. محور مشجر
شمالی – جنوبی با درختان تناور و جوی ها و آبنماهایی در حد فاصل ای دو ساختمان، باز مانده باغ
قدیمی است. در انتخاب محل ساختمانها نیز کوشش شده تا آنجا که ممکن است از فضاهای بی درخت باغ
استفاده شود.
ساختمان دفتر مخصوص به شکل بنایی سه طبقه از بتن نمایان ساخته شده است. که در آن مجموعه های
اداری با طراحی باز بر گرد سرسرای میانی حلقه زده اند. “فرهنگسرا” به شکل مجموعه ای از ساختمانهای
کوچک و کم ارتفاع در اطراف یک حیاط ساخته شده که نمای آنها اغلب از بتن نمایان زرد رنگ است و
در نقاط محدودی با سنگ مرمر زرد رنگ پوشیده شده است.
نیت اولیه کارفرما ساخت بنایی برای دفتر کار پهلوی بوده است، اما به پیشنهاد طراح و تایید کارفرما با ایجاد
تغییراتی در برنامه، ساختمان فرهنگسرا به عنوان مکانی فرهنگی برای استفاده عموم نیز به آن اضافه می
شود. به این ترتیب دو عرصه متفاوت در بستر طرح شکل می گیرد، که دیواری عرضی در انتهای محور باغ
حد فاصل آنها را معلوم می کند.
در طرح مجموعه نیاوران و در دل باغ وسیع آن، فضاهای بسته به دو ساختمان مجزا تقسیم شده اند.در این
میان ساختمان فرهنگسرا در جنوب باغ استقرار یافته است.
محوری که از این دو مجموعه میگذرد در راستای هیچ یک از این دو ساختمان نیست. فرهنگسرا در
محوطه جنوب غربی محور نشسته است و فقط ورودی آن که رو به سمت شرق دارد و به میدانگاه ابتدایی
محور نگاهی می کند.
در جنوب ساختمان دفتر اختلاف سطح قابل توجهی بین دو بخش باغ دیده می شود. دیواری سنگی به
ارتفاع چهار متر دو محوطه بالا و پایین را از هم جدا می کند. جالب آنکه این دیوار در تمامی عرض باغ
امتداد نمییابد و پس از قطع کردن محور آب و سبزه تمام می شود. به نظر می رسد تنها وظیفه این دیوار
١ نجلا، 391 1، فرهنگسرای نیاوران، به آدرس اینترنتی: 8/post/ir.persianblog.memari224//:http
71
تاکید بر اختلاف سطح دو محوطه بالا و پایین باغ است. به واسطه آن انقطاعی درباغ پدید می آید، محور یاد
شده خاتمه می یابد، و علی رغم وجود دری بین دو سطح پایین و بالا، ساختمان دفتر دور از دست
مینماید.1
فضای داخلی فرهنگسرا شامل سالن اصلی باعنوان تالار نیاوران با ظرفیت 0 30 نفر، سالن گوشه با ظرفیت
0 0 1 نفر، کتابخانه، نگارخانه، رستوران و ساختمان اداری است. کتابخانه فرهنگسرا مخزن کتابهای
تخصصی هنر است، ونگارخانه دارای سه سالن است که نمایشگاههای عکس، نقاشی، خط، مجسمه و … در
آن برگزار میشود. همچنین، رستوران فرهنگسرا در دو طبقه با امکانات کامل برقرار است. واحدهای فعال
در این فرهنگسراعبارتند از:
واحد تجسمی که وظیفه آن برگزاری نمایشگاههای مختلف در ایام مختلف است،
واحد نمایش که اجرای نمایشهای مختلف را بر عهده دارد،
واحد موسیقی ضمن برگزاری دوره های عالی موسیقی خارجی و داخلی، اجرای کنسرتهای مختلف و
برنامههای پژوهشی موسیقی را نیز برعهده دارد،
واحد سینما شامل فیلمخانه تخصصی با 26 برنامه موضوعی و برنامههای پژوهشی یک فیلم، یک فیلمنامه.
همچنین، شنبهها فیلمهای سینمایی روز اکران میشود.
در این فرهنگسرا کلاسهای آموزشی برگزار نمیشود.
از دیگر مراکز فعال فرهنگسرا نگارخانهای است با سه طبقه در کنار ساختمان شمال غربی با 60 1 متر دیوار
نمایشگاهی. دیوار بزرگ نگارخانه که مشرف به حیاط نیز است، با سنگ مرمر زرد و سبز پوشیده شده
است.
کتابخانه فرهنگسرا در بخش غربی ساختمان دایر شده است. این فضای 250 مترمربعی که از زمان افتتاح
فرهنگسرا دایراست، ابتدا دارای منابع بسیارغنی درحوزه هنر و شرقشناسی بود اما باگذشت زمان این
کتابخانه به مرکزی برای استفاده دانشجوها و استادان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبدل شد، ولی به
مرور زمان ضرورت تغییر کاربری این کتابخانه از “عمومی” به “تخصصی هنر” موجب ارتقای سطح هنری
کتابخانه شده است. 2
این بنا از نظر طراحی معماری معاصر ایران دارای اهمیت میباشد و از سال 374 1 با عنوان رسمی فرهنگسرا
شروع به کار کرد.
١ دیبا، 389 1، یاد گذشته (مجله معمار-شماره 20)، به آدرس اینترنتی:
http://iranmemari.com/architecture-design/cultural/artshow.html
٢ نجلا، 391 1، فرهنگسرای نیاوران، به آدرس اینترنتی: 8/post/ir.persianblog.memari224//:http
72 شکل 3-8: سایت پلان مجموعه نیاوران : 1.ورودی اصلی 2.وردی غربی 3.ورودی شمالی 4.ورودی های خدماتی 5.ساختمان فرهنگسرا 6.محور باغ 7. ساختمان دفتر فرح 8.دیوار جداکننده شکل 3-9: تصویر سه بعدی از فرهنگسرای نیاوران
73
3-2-1- بررسی از نظر اقلیم
فرهنگسرای نیاوران به لحاظ اقلیم در موقعیت معتدل کوهستانی می باشد در این اقلیم به علت وجود
بادهای شمال، معماری فرهنگسرا به صورت شرق و غرب طراحی شده است. نورگیری این بنا از 4 طرف
صورت می گیرد.گر چه ساختمان نیاوران به صورت قسمتهای مجزا طراحی شده و بعد در کنار هم قرار
گرفته اما با بداعت های خاص طراح توانستند، ارتباطی صحیح و جستجوگر میان دو ساختمان بوجود آید.
حال به بررسی سه مجموعه دفتر مخصوص ، باغ قدیمی و فرهنگسرا می پردازیم: دفتر مخصوص این
ساختمان در انبوهی از درختان قرار گرفته به وسیله یک سکو از بخش پایینی باغ جدا گشته است. این
ساختمان در میان فضای باز قرار دارد و خود بنا دارای حجمی تقریبا مکعبی شکل با چهار وجه خود به
بیرون نگاه می کند.
اﺮﺴﮕﻨﻫﺮﻓ -3-2-3
معرفی فضاها: ساختمان فرهنگسرا که در بخش جنوب غربی بستر واقع شده است، ترکیبی از اجزاء مختلف
می باشد که به گرد حیاط نظام یافته اند قرار گیری مجموعه بدین نحو، تقریبا شکل (U) مانند را به وجود
آمده است حجم کلی بنا با ارتفاعی حدود دو طبقه دیده می شود و تمامی اجزاء مجموعه دارای ارتفاعی
تقریبا یکسان هستند. بافت نمای مجموعه بتونی (با چاشنی خردلی رنگ) می باشد. در سطح نماهای دو
بخش نگارخانه و نمایشخانه بلوکهای مرمر در داخل قابی از بتون، و همباز با آن دیده می شود. مجموعه
نسبت به خیابان پاسداران، که جبهه اصلی برخورد با باغ است به دلیل وجود انبوه درختان به چشم
نمیآید. 1
سازه این بنا با بتون مسلح اجرا شده است. در زیباشناختی این ساختمان طراح با ترکیبی میانبافت (بتن و
سنگ)، فرم (ساده هندسی) و سنت (سنتهای ایرانی) توانسته ساختاری جدید از معماری سنتی و مدرن
خلق نماید.
١ نجلا، 391 1، فرهنگسرای نیاوران، به آدرس اینترنتی: 8/post/ir.persianblog.memari224//:http
٢ فرهنگسرای نیاوران، به آدرس اینترنتی:
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D8%B3%D8%B1
%D8%A7%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86
74
3-2-4- سر در ورودی
برای ورود به حیاط مرکزی مخاطب مقید به گذشتن از زیر قالب سنتی که به شکل سر در ورودی است
میباشد.2 سر در ورودی این بنا طراحی متقارن دارد. کاربرد ای ن سر در بهعنوان پیش ورودی برای دسترسی
به در اصلی فرهنگسرا است و برگرفته ازساختار فضای هشتی در معماری سنتی ایرانی میباشد.
سمت راست در ورودی اتاق نگهبانی قرار دارد. دسترسی به ساختمانهای اصلی از طریق پلهها صورت
میگیرد. وجود دو عامل بعدی سکوها و شمشادها در دو طرف پلهها عمل هدایت مخاطب به سمت
ساختمان اصلی را به عهده دارد. شکل 3- 0 1: سر در ورودی فرهنگسرای نیاوران
پس از ورود، از جبهۀ جنوبی، برای دستیابی به مجموعۀ فرهنگی، وارد فضایی باز می شویم. به این ترتیب
خصلت فضای باز، نقش تعیین کننده ای در هدایت، به سمت فرهنگسرا دارد. این مسیر حرکت در فضای
باز روی یک محور قرار گرفته که به وسیلۀ حصاری از درختان در دو سوی آن تقویت شده است. ردیف
پله و ردیفی از درختان کوتاه تر که به صورت نامنظم در یک سمت این محور بر حرکت در این مسیر تأکید
نموده است. در پس این راه به سطح وسیع باز می رسیم که تفاوت فضای آن با مسیر طی شده تأمل
مخاطب را در]]>

Related articles

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *