دانلود پایان نامه درمورد باغ ایرانی، طبیعت گرایی، سلسله مراتب

دقیق و عمیق نیاز دارد.
در باغ ایرانی این اصل را می توان در دیواره های حاشیه باغ، دیواره های صفحه بندی حاصل از زمینهای
شیب دار و حتی در کفسازی ها مشاهده می شود.
هـ) استقلال و تشخیص فضاها در معماری ایرانی همه فضاها دارای استقلال و متشخص اند و هیچ فضایی
منفی یا مانده از فضای دیگر نیست.این ویژگی که به نظر می رسد گاهی با واقعیت های کارکردی در
تعارض باشد از اصول مراعات شده در نمونههای ارزشمند معماری ایران است. درباغ ایرانی نیز همه فضاها
اعم از ساخته و ساخته نشده، از خود هویتی به نمایش می گذارند. بطوریکه حتی فاصله میان دو فضای
مستقل، خود عرصه ای کامل به شمار میآیدکه واجد تعریف، هویت و عملکرد مستقل می باشد.
و) تنوع در وحدت، وحدت در تنوع باغ ایرانی در عین وحدت در خطوط کلی، هندسه و مصالح اجرایی،
دارای تنوع فضایی بی نظیری است.تنوع فضایی باغ با تعریف فضاهای مستقل از هم از طریق محدودسازی،
تنظیم فاصله دید، بهره گیری از اشکال کامل هندسی، طرح کاشت، ترکیب بندی های متفاوت از گونه های
گیاهی، کارکردهای فضایی آب، بهره گیری از مصالح و امثال آن نمود پیدا میکند. محورهای اصلی،
محورهای فرعی، کرتها، انواع حوض ها و فضاهای ساخته شده با نوع بسیار زیادی که ارائه می دهند
نشان از یک نظم و وحدت سازی در کلیت باغ می دهند.
ز) طبیعت گرایی و بهره گیری از منظر فرهنگ ایرانی انسان را جدا از طبیعت نمی بیند بلکه او را همراه
باسایر عناصر طبیعت و جزء لا ینفک آن و دل سپردن به طبیعت و استفاده از مناظر طبیعی را علاوه بر اینکه
پی بردن به آیات و نشانه های خدا می بیند، موجب حظ بصر و نشاط روان آدمی می داند. از این رو
معماری و هنر ایران به شدت طبیعت گراست. این اصل در باغ ایرانی سبب بوجود آمدن فضاهای نیمه باز
مانند ایوان و کوشک شده است که حد فاصل و پیوند دهنده فضای طبیعت (حیاط یا منظره باغ) و بخش
ساخته شده می باشد. وجود فضای دنج و خلوت و پناه بردن به گوشه طبیعت در باغ ایرانی یک قاعده
است، در نتیجه باغ ایرانی فضایی عارفانه و شاعرانه برای تامل به شمار می رود. وجود چشم اندازهای عمیق
و باز در محورها و مسیرهای اصلی باغ، عدم وجود موانع بصری و هدف دار بودن این مسیرها (رسیدن به
فضای ساخته شده یا یک نشانه بصری) بر طبیعت گرایی بیشتر صحه میگذارد (نصر، 383 1).
44
شکل 2-32: تقارن در باغ ایرانی (نصر، 383 1)
در نهایت ویژگی های کلی باغ های ایرانی را می توان این گونه بر شمرد :
1- دیوار محصور دورشان دارند (درونگرا بودن) (پیرنیا، 373 1).
2 – هندسی بودن ساماندهی فضایی آن. در باغ ایرانی توجه خاصی به شکلهای هندسی می شد و شکل
مربع که فاصله بین اجزا باغ را ساده و روشن نشان می داد از اهمیت خاصی بر خوردار بود (پیرنیا، 373 1).
3- تقسیم باغ غالبا به چهار بخش (حیدرنتاج، 380 1).
4 – وجود سردر بصورت ساختمان – المانهای ورودی : پیش خان، پیش طاق، آستانه یا پای در، پِلَنگ
(درگاه میان یک دیوار ستبر، از آستانه تا پایان پهنای دیوار)، دالان درون باغ، در اغلب باغها
ساختمانهای ورودی 2 طبقه هستند (پیرنیا، 373 1).
5- دارای برج (پیرنیا، 373 1).
6 – شبکه خیابان بندی مستقیم و راست شکل (پیرنیا، 373 1).
7 – شبکه آب نماها و آبیاری راست محور (پیرنیا، 373 1).
در باغها چهار عنصر مرتبط با آب داریم:
1- جوی ها
2- آب نماها (در مقاطع جوی ها)
3- آبفشان یا فواره
4- آبشار یا آبشره (پیرنیا، 373 1).
استفاده از استخرهای وسیع به عنوان آینه و زیبایی چشم انداز مقابل کوشک (حیدرنتاج، 380 1).
8 – ساختمان کانونی (کاخ ، کوشک ، کلاه فرنگی و … ) همه کوشکهای دو طبقه هستند (پیرنیا، 373 1).
45
9 – باغچههای چهارپهلو پر از درختان و گلها (کاشت درخت میوه در قسمت بزرگی از باغ و فقدان
فضای سبز بیهوده) (حیدرنتاج، 380 1).
0 1- باغ ایرانی؛ باغ دارای پرسپکتیو یک نقطهای است (پیرنیا، 373 1).
2-3-1-5- هماهنگی و سازگاری معماری و طبیعت
در معماری سنتی ایران همزیستی مسالمت آمیزی میان انسان، معماری و طبیعت وجود دارد. اشارات فراوان
در قرآن درباره گیاه، نور و اجزاء طبیعت و در نهایت تمثیل بهشتی آن موجب شده تا طبیعت در معماری
ایران حضور همه جانبهای داشته باشد و فضاها در کنار هم طی یک سلسله مراتب خاص قرار گیرند، گویی
همیشه انگیزه احترام و حفظ نعمتهای الهی را پاس می دارند که در قلب طبیعت و اجزاء عناصر آن تجلی
کرده است. فعالیتهای اجتماعی ، فرهنگ و احکام دینی همواره در آهنگی موزون با طبیعت حرکت کردهاند
و همجواری و همدلی انسان با طبیعت موجب شده که عناصر طبیعت به گونههای مختلف در معماری های
اصیل حضور داشته و انسان را از فواید تصفیه کننده آن بهرهمند گرداند (دیبا، 378 1).
هماهنگی و سازگاری معماری و طبیعت نکته ای است که همیشه ذهن پویای معمار ایرانی را به خود
معطوف داشته. ساختمان در کنار طبیعت نه ساختمان به جای طبیعت و تلفیقی از انسان، طبیعت و معماری
ما را به سوی آن مدینه فاضله و هنر عرفانی گذشته سوق خواهد داد.
با وجود همه مزایا و محاسن صنعت، این پدیدهی دوران نوین بعد از انقلاب صنعتی، به سرعت زیبائیهای
طبیعی و طراوت معماری و به تبع آن شهرسازی جهان را گرفت. جایگزینی آهن و سیمان به جای فضای
سبز ساختار زیبای شهر را از میان برد. درشهرسازی نوین، دوباره به طبیعت و زیبائیهای آن نگرشی
متفاوت و جدید گردیده است؛ مقیاسهای مناسب انسانی دوباره در شهرها اهمیت و اعتبار خ
اص را یافته اند
و به ارزش طراحی فضاهای سبز کافی و مناسب در شهرها به گونه ای مناسب عنایت و توجه خاص شده
است (قصری و خسروی، 382 1).
2-3-1-6- ورودی در باغ ایرانی
با توجه به نقش و اهمیت ورودی در دعوت کنندگی افراد به فضا، در این بخش به نکاتی در خصوص
طراحی و انواع ورودی باغ پرداخته میشود. در طراحی فضای ورودی هر یک از انواع بناها، اهداف و
اصولی متناسب با آن بنا، از جمله: حفظ محرمیت خانواده، ورود با خضوع، ورود به تدریج، آسانی دسترسی
به فضای داخلی یا دشواری در آن، شاخص و خوانا بودن بنا در سیمای شهر، ایجاد پیوند بین بناهای بزرگ
و عمومی با فضاهای شهری، در نظرگرفته میشد. درباغهایی که دارای طراحی معمارانه و مناسب بودند،
46
فضای ورودی باغ دارای جزء- فضاها و عناصری کمابیش همانند مدارس یعنی دارای جلوخان پیش طاق،
درگاه، هشتی و دالان بود و مسیر حرکت در آنها در مواردی در امتداد غیر مستقیم بود.
– اجزای تشکیل دهنده: جلوخان، پیش طاق، درگاه، هشتی، دالان، ایوان، ساباط، رواق
– برخی عناصر: در، کوبه و حلقه، آستانه، سکو، سردر، منار، روزن، حوض (داخل هشتی)
– اصول ترکیب کالبدی:
1- اصل سلسله مراتب
2- اصل محور
3- اصل تقارن
– موقعیت ورودی: نزدیک یکی از گوشه ها، روی محور تقارن، روی دو محور تقارن، در گوشه، در نقاط
مختلف
– شکل مسیر دسترسی به فضای درونی:
1- مستقیم
2- غیر مستقیم
3- مارپیچ
– مقیاس نما:
1- مقیاس انسانی
2- مقیاس فوق انسانی
– شکل ترکیب نما:
1- کشیده (پهن)
2- بلند( مرتفع)
3- متوسط
– تزئینات نما: آجرکاری، کاشیکاری، گچبری، حجاری
– طرح: سنتی – نیمه سنتی – جدید
– تعداد نماها (بیرونی و درونی):
فضاهای ورودی بناهای درونگرا دارای دو نما هستند. نخست نمایی که از بیرون دیده می شود و دوم نمایی
که از درون مشاهده می گردد. در ورودی باغ ها نیز به دلیل اهمیت وجه داخلی ورودی و تاثیری که در
نمای عمومی باغ دارد. معمولا وجه داخلی نیز طراحی می شده است.
– کارکردهای اصلی ورودی:
ارتباط و اتصال بین درون و بیرون، نظارت بر ارتباط
47
– کارکردهای فرعی ورودی:
تجمع، بدرقه و استقبال، محل کتیبه و وقفنامه و فرمان
– اهداف جنبی ترکیب اجزای ورودی:
حفظ محرمیت و امنیت، ورود با خضوع و طمانینه، شکل مسیر غیر مستقیم، ورود به تدریج، جلب توجه،
دعوت کنندگی و گشودگی
(الف)
(ب) (ج)
48 (د) شکل 2-33: (الف) ورودی اصلی باغ قوام در راستای محور طولی باغ، (ب) نمای خارجی باغ نارنجستان قوام (ج) داخلی ورودی باغ نارنجستان قوام؛ (د) ورودی اصلی و فرعی در باغ نارنجستان قوام
2-3-3- بررسی نقش باغ سازی در ارتقاء حس مکان در معماری و باغ سازی سنتی ایرانی
باغ ایرانی مفهومی گسترده است و دامنه حضور آن باغ مقبره ها، باغ شکارها، باغ حیاط ها، باغ مدرسهها و
… راشامل می شود که جدای از ساختار اصلی باغ یک حس تعلق و حس مکان را ایجاد میکند. ایجاد باغ
ایرانی با تقلید صرف از شکل ساختاری آن دیدی ساده انگارانه به یک مفهوم وسیع است. از مهمترین
اصولی که احساس باغ ایرانی ا در بیننده زنده می کند ترکیب شدن با بستر و اجبار نکردن محیط به پذیرش
زیبایی است در واقع باغ ایرانی مفهوم عینی عبارت land to listening میباشد که کلیترین اصل در طراحی
پایدار محیط است.
حس مکان به مثابه عمده ترین ویژگی باغ ایرانی مطرح می شود. باغ ساز ایرانی در ارتباط با مختصات
محیط زیست محل و الگوی زمین مورد نظر را انتخاب می کند. در این مورد، برای نمونه، باغ شاهزاده
ماهان، ممتازترین حس مکان را در شکل گیری آن باغ دارا می باشد. در آنجاست که تناسب کشیده باغ
49
(تقریباً طول سه برابر عرض) در گستره بیابانی دهکده تیگران ماهان با قرار دادن دید قله سفید کوه جوپار،
از یک سو، و دید دشت وسیع تیگران، از سوی دیگر، در طول محور اصلی باغ به مثابه نقطههای فرار
منظری حس مکان، به مثابه عمده ترین ویژگی باغ ایرانی، را به نمایش می گذارد (وحیدزادگان، 390 1).
به طور کلی زمین و بستر تحت تاثیر نوع تاثیر گذاری شرایط محیطی بر آن، از طبیعی یا انسانی و در قالب
معماری، معماری منظر و طراحی شهری، به “مکان” تبدیل می شود. علاوه بر آن، انسان به دلایل متفاوت و
از جنبه های گوناگون، برای شناخت و آگاهی از وجود خود، به احساس مکان نیاز دارد.
در این باره، مجموعه محیط شکل دهنده به مکان و فضای ادراکی، به عنوان زمینه ها و تجربه های احساس
اند که ادراک کلی ما را تحت تاثیر خود قرار می دهند و در نتیجه، “منظر” و “مکان” ایجاد شده نیز خوانا و
خاطره انگیز می شود.به این ترتیب، در نتیجه ی فضا سازی معماری منظر، فرد و محیط پیرامون، کلیت
واحد و تفکیک نشدنی را تشکیل می دهند و “حس مکان”، به عنوان ساختاری ذهنی از ویژگی ها و روابط
متقابل نشات می گیرد.
سایموند نیز بر این باور است که معماری منظر به کمک اجزا و عناصر موجود در زمین همچون نوع درختان
و گونه های گیاهی، آب، بستر سطحی زمین و غیره، فضایی سالم، معنادار . سرشار از احساس را عرضه می
کنند.این فضای تاثیر گذار و برانگیزاننده ی حس مکان که به گفته ی سایموندز دارای “میزانی از وحدت و
هماهنگی اند، به لذت و حظ بصر منجر می شود و زیبایی احساس می شود”.
همچنین به نظر بعضی از صاحب نظران، توجه به “مکان سازی و ویژگی های آن” و “موجودیت واحد و
تفکیک ناپذیر فرد و محیط در منظره های خاص”، نوعی پاسخ اساسی به یکی از جنبه های مهم سلامت
انسان، یعنی
“احساس فضاهای سالم و پر معناست” (تقوایی، 391 1).
2-4- معماری و هنر در مازندران
2-4-1- هنرهای بومی و سنتی مازندران
فرهنگهای بومی برای اینکه بتوانند تداوم پیدا کنند نیاز به شناخته شدن دارند و فرهنگ بومی است که
اصالت و ریشهداری را در منطقه نشان میدهد. اکنون در عصر اطلاعات و تفاوت نسلها قرار داریم و اگر
فرهنگهای بومی به نسل جوان شناسانده نشود، در فرهنگ ملی و جهانی حل خواهند شد. حوزه فرهنگی
طبرستان با توجه به جغرافیای آن، سرشار از فرهنگی غنی است که متاسفانه مکتوب نشده است.
صنایع دستی این سرزمین از جمله انواع دستساختههای چوبی، سفالی و زیراندازها و انواع دستبافتهها،
پوشاک سنتی و محصولات نمدی از سوی تجار مختلف به اقصی نقاط ایران و حتی کشورهای مجاور صادر
میشده و از شهرت ویژهای برخوردار بوده که در برخی سفرنامهها نقل شده است. معماری دلانگیز خانهها
50
و ویلاهای روستایی و شهرسازی خاص منطقه با توجه به محدودیت اراضی در شمال ایران در طول تاریخ
دارای سبک و شیوهای خاص بوده و الهامبخش بسیاری از قصرهای باشکوه دیگر مناطق

مطلب مشابه :  منابع تحقیق با موضوعحقوق بشر، مداخله بشردوستانه، شورای امنیت، توسل به زور

Author: mitra7--javid

دیدگاهتان را بنویسید